Styropian (EPS) to polistyren ekspandowany, a XPS to polistyren ekstrudowany. Różnią się technologią produkcji i parametrami użytkowymi, a przepisy o opakowaniach ich nie rozróżniają. Opakowaniem jest wyrób z jakiegokolwiek materiału, przeznaczony do przechowywania, ochrony, przewozu, dostarczania lub prezentacji produktów (art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 13 czerwca 2013 r. o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi). Dlatego dla obowiązków opakowaniowych liczy się funkcja wyrobu, a nie to, czy to EPS, czy XPS.
Czy EPS i XPS to to samo tworzywo?
EPS to polistyren ekspandowany, a XPS to polistyren ekstrudowany. Oba są odmianami polistyrenu, ale powstają inną metodą i mają różne parametry użytkowe. Gęstość, nasiąkliwość czy izolacyjność cieplną podaje producent w karcie technicznej konkretnego wyrobu. Przepisy o opakowaniach nie wprowadzają rozróżnienia na EPS i XPS, więc te dane nie rozstrzygają o Twoich obowiązkach.
O tym, czy materiał jest tworzywem sztucznym, mówi art. 2 pkt 11aa ustawy z dnia 11 maja 2001 r. o obowiązkach przedsiębiorców w zakresie gospodarowania niektórymi odpadami oraz o opłacie produktowej. Zgodnie z nim tworzywo sztuczne to materiał składający się z polimeru w rozumieniu art. 3 pkt 5 rozporządzenia (WE) nr 1907/2006 (REACH). Mogły do niego zostać dodane dodatki lub inne substancje, a może on funkcjonować jako główny składnik strukturalny produktów końcowych. Wyjątkiem są polimery naturalne, które nie zostały chemicznie zmodyfikowane (art. 2 pkt 11aa tej ustawy).
Te same kryteria stosuje się do EPS i XPS, a przepis nie wymienia ich osobno. Warto sprawdzić pełne brzmienie art. 2 pkt 11aa w ustawie o obowiązkach przedsiębiorców i opłacie produktowej na portalu ELI.
Kiedy styropian jest opakowaniem?
Sama nazwa materiału nie wystarcza. Art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 13 czerwca 2013 r. o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi stanowi, że opakowaniem jest wyrób, w tym bezzwrotny, wykonany z jakiegokolwiek materiału. Wyrób ten ma być przeznaczony do przechowywania, ochrony, przewozu, dostarczania lub prezentacji produktów, od surowców do towarów przetworzonych.
Kształtka z EPS lub XPS chroniąca sprzęt w kartonie spełnia więc kryterium funkcjonalne z art. 3 ust. 1. Płyta tego samego materiału użyta do ocieplenia budynku nie służy żadnej z funkcji wymienionych w art. 3 ust. 1, więc nie jest opakowaniem na tej podstawie.
Art. 3 ust. 2 tej ustawy wskazuje dalsze przypadki, w których coś uważa się za opakowanie, a każdy z nich wymaga spełnienia funkcji opakowania z ust. 1. Za opakowanie uważa się też część składową opakowania oraz złączony z opakowaniem element pomocniczy, spełniające funkcje opakowania z ust. 1 (art. 3 ust. 2 pkt 3). Z art. 3 ust. 2 pkt 1 wyłączony jest wyrób, którego wszystkie elementy są przeznaczone do wspólnego użycia, spożycia lub usunięcia, stanowiący integralną część produktu oraz niezbędny do jego przechowywania, utrzymywania lub zabezpieczania w całym cyklu i okresie jego funkcjonowania. Przepisy znajdziesz w tekście ustawy na portalu ELI.
Co to oznacza dla odpadów i poziomów recyklingu?
Zgodnie z art. 8 pkt 8 ustawy o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi odpadami opakowaniowymi są opakowania lub materiały opakowaniowe stanowiące odpady w rozumieniu ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach. Wyjątkiem są pozostałości powstające w procesie produkcji. Zużyta wypraska styropianowa po rozpakowaniu towaru, jeśli jest odpadem, jest więc odpadem opakowaniowym, a pozostałość z samej produkcji nim nie jest.
Roczne poziomy recyklingu określa rozporządzenie Ministra Klimatu i Środowiska z dnia 19 grudnia 2021 r. (Dz.U. 2021 poz. 2375), wydane na podstawie art. 20 ust. 6 ustawy o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi. Dla odpadów z tworzyw sztucznych wynoszą one 50% w 2025 r. i 51% w 2026 r. Poziomy rosną co roku do 2029 r., a od 2030 r. obowiązują poziomy z załącznika nr 1 do ustawy. Rozporządzenie dotyczy wprowadzającego produkty w opakowaniach, którego roczna masa wprowadzonych opakowań przekracza 1 Mg. Poziom liczy się według art. 20 ust. 2-3 ustawy. Dla opakowań wielomateriałowych poziomy wynikają z przepisów wydanych na podstawie art. 25 ust. 4 ustawy.
Rozporządzenie podaje poziom dla opakowań z tworzyw sztucznych i nie wyróżnia osobnych poziomów dla EPS i XPS.
Co zrobić, żeby ustalić swoją sytuację?
1. Ustal funkcję każdego wyrobu ze styropianu: czy chroni, przewozi lub prezentuje produkt (art. 3 ust. 1), czy służy do innych celów.
2. Sprawdź, czy wyrób nie jest wyłączony na podstawie art. 3 ust. 2 pkt 1, to znaczy czy spełnia wszystkie warunki wyłączenia.
3. Jeśli wprowadzasz produkty w takich opakowaniach, warto sprawdzić, jakie obowiązki ciążą na Tobie, i zajrzeć do opisu ewidencji opakowań w BDO. Jeśli nie masz jeszcze konta, zajrzyj do opisu rejestracji firmy w BDO.
4. Przy odpadach ze styropianu przydadzą się kody odpadów w BDO. Powiązany temat to Czy pojemniki styropianowe na wynos są zakazane?
Jeśli masz wątpliwości co do konkretnego wyrobu, opisz jego przeznaczenie i sposób użycia. Na tej podstawie doradca BDO oceni go pod kątem art. 3 ust. 1 i 2.
Stan prawny na: 2026-10-27
Podstawa prawna i źródła
Masz pytania o BDO, KOBiZE lub PPWR? Skonsultuj się z ekspertem — bezpłatnie.
Umów bezpłatną konsultację →
