Przeterminowana żywność w sklepie a BDO – co robić?

Gdy sklep spożywczy pozbywa się przeterminowanej żywności jako odpadu, wytwórca może zlecić gospodarowanie nim tylko podmiotowi z zezwoleniem, inną wskazaną decyzją albo wpisem do BDO (art. 27 ust. 1–2 ustawy o odpadach). Sam sklep składa wniosek o wpis do BDO, gdy podpada pod art. 50 ust. 1 tej ustawy, przed rozpoczęciem takiej działalności (art. 50 ust. 2).

Odpady żywności z jednostek handlu detalicznego, w tym przeterminowana żywność wycofana ze sprzedaży, ustawa zalicza do bioodpadów, o ile ulegają biodegradacji (art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy o odpadach).

Komu sklep może przekazać przeterminowaną żywność?

Wytwórca odpadów jest obowiązany gospodarować wytworzonymi przez siebie odpadami (art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach, Dz.U. 2026 poz. 1328). Według art. 27 ust. 2 tej ustawy wytwórca lub inny posiadacz odpadów może zlecić to wyłącznie podmiotom, które mają:

• zezwolenie na zbieranie albo zezwolenie na przetwarzanie odpadów (art. 27 ust. 2 pkt 1 ustawy o odpadach),
• jedną z decyzji lub jeden z wpisów wymienionych w pkt 2, m.in. pozwolenie zintegrowane albo koncesję na podziemne składowanie odpadów (art. 27 ust. 2 pkt 2 ustawy o odpadach),
• wpis do rejestru BDO w zakresie art. 50 ust. 1 pkt 5 (art. 27 ust. 2 pkt 3 ustawy o odpadach).

Katalog ten nie ma zastosowania, gdy działalność odbiorcy nie wymaga decyzji ani wpisu do rejestru (końcowa klauzula art. 27 ust. 2 ustawy o odpadach). Przed pierwszym odbiorem sprawdź więc, na jakiej podstawie odbiorca działa.

Czy sklep spożywczy musi mieć wpis do BDO?

Odpowiedź zależy od roli sklepu. Art. 50 ust. 1 pkt 1–7 ustawy o odpadach wymienia podmioty, które muszą złożyć wniosek o wpis do rejestru BDO. Są to m.in.:

• wytwórcy odpadów obowiązani do prowadzenia ewidencji,
• transportujący odpady w ramach działalności zawodowej,
• sprzedawcy i pośrednicy w obrocie odpadami,
• prowadzący przetwarzanie odpadów zwolnione z obowiązku posiadania pozwolenia (poza art. 45),
• podmioty wprowadzające do obrotu produkty, opakowania, pojazdy, sprzęt elektryczny lub baterie objęte odrębnymi ustawami.

Nie ma jednego wspólnego progu, bo zakres zależy od rodzaju działalności (art. 50 ust. 1 pkt 1–7 ustawy o odpadach). Termin wynika z art. 50 ust. 2 tej ustawy: wniosek składa się przed rozpoczęciem działalności wymagającej wpisu. Jeśli taka działalność już trwa bez wpisu, wniosek trzeba złożyć niezwłocznie. Kategorie wpisywane z urzędu (art. 51 ust. 1 ustawy o odpadach) nie składają odrębnego wniosku, a kategorie z art. 51 ust. 2 tej ustawy są ustawowo zwolnione z tego obowiązku.

Kiedy sklep jest wytwórcą odpadów podlegającym wpisowi?

Sam rodzaj działalności, np. sklep, nie przesądza o wpisie. Art. 50 ust. 1 pkt 5 lit. e ustawy o odpadach wymaga wpisu od wytwórców odpadów obowiązanych do prowadzenia ewidencji (w związku z art. 51 ust. 1 pkt 1–2 tej ustawy). Zwolnienie z ewidencji obejmuje rodzaje i ilości odpadów wskazane w rozporządzeniu Ministra Klimatu i Środowiska z 5 listopada 2024 r. (Dz.U.2024.1644), wydanym na podstawie art. 66 ust. 4 pkt 4 i ust. 5 ustawy o odpadach. Jeśli sklep wytwarza odpady wyłącznie w zwolnionych rodzajach i ilościach, wpis z tego tytułu nie powstaje (art. 50 ust. 1 pkt 5 lit. e ustawy o odpadach). Nie dotyczy to podmiotów wpisywanych z urzędu na podstawie posiadanych pozwoleń (art. 51 ust. 1 ustawy o odpadach). To inna ścieżka wpisu, a nie zwolnienie.

Rozporządzenie to od 1 stycznia 2025 r. zawęziło zwolnienie tylko dla odpadów niebezpiecznych, usuwając z listy 5 kodów odpadów niebezpiecznych (rozporządzenie z 5 listopada 2024 r., Dz.U.2024.1644, wydane na podstawie art. 66 ust. 5 ustawy o odpadach). Większość kodów odpadów innych niż niebezpieczne nadal ma zwolnienie ilościowe. Rozporządzenie określa limit osobno dla każdego kodu odpadu, w megagramach (tonach) na rok, dlatego sprawdź w nim pozycję właściwą dla odpadów, które wytwarza sklep. Pomocne mogą być artykuły o kodach odpadów w BDO i o sprawozdaniu z wytwarzanych odpadów.

Kto jest wprowadzającym produkty w opakowaniach i czy dotyczy to sklepu?

Odrębny tytuł do wpisu to bycie wprowadzającym produkty w opakowaniach (art. 8 pkt 23 ustawy z 13 czerwca 2013 r. o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi, w zw. z art. 50 ust. 1 pkt 6 lit. e–f ustawy o odpadach). To przedsiębiorca wykonujący działalność gospodarczą w zakresie wprowadzania do obrotu produktów w opakowaniach. Lista jest otwarta („w szczególności”) i obejmuje podmiot, który:

• wprowadza produkty w opakowaniach do obrotu pod własnym oznaczeniem, czyli znakiem towarowym albo własnym imieniem, nazwiskiem lub nazwą, także gdy wytworzenie zlecił innemu przedsiębiorcy (art. 8 pkt 23 lit. a ustawy o gospodarce opakowaniami),
• pakuje produkty wytworzone przez innego przedsiębiorcę i wprowadza je do obrotu (art. 8 pkt 23 lit. b tej ustawy),
• prowadzi jednostkę handlu detalicznego o powierzchni sprzedaży powyżej 500 m² albo kilka jednostek o łącznej powierzchni powyżej 5000 m² i sprzedaje w nich produkty pakowane w tych jednostkach (art. 8 pkt 23 lit. c tej ustawy).

Import oraz wewnątrzwspólnotowe nabycie opakowań lub produktów w opakowaniach na potrzeby działalności gospodarczej również są wprowadzeniem do obrotu (art. 8 pkt 24 ustawy o gospodarce opakowaniami). Dlatego importer i dokonujący takiego nabycia mieszczą się w tej definicji. „Powierzchnia sprzedaży” ma od 13 października 2023 r. definicję ustawową (art. 8 pkt 10a ustawy o gospodarce opakowaniami, odsyłający do art. 2 pkt 19 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym). To fizyczna powierzchnia sprzedażowa lokalu, a nie magazyn ani wolumen sprzedaży internetowej.

Sprzedawca detaliczny poniżej progów (jedna jednostka do 500 m² albo kilka łącznie do 5000 m²), który tylko odsprzedaje produkty zapakowane i wprowadzone na rynek przez krajowego dostawcę, sam z tego tytułu nie jest wprowadzającym. Obowiązek pozostaje wtedy po stronie dostawcy (art. 8 pkt 23 i 24 ustawy o gospodarce opakowaniami).

Czy lit. c obejmuje także duży sklep, który wyłącznie odsprzedaje towary zapakowane przez innego krajowego dostawcę, pozostaje nierozstrzygnięte: brak orzecznictwa i wiążącej wykładni, więc nie przesądzamy tego w żadną stronę (art. 8 pkt 23 lit. c ustawy o gospodarce opakowaniami). Przy takim modelu warto zasięgnąć opinii specjalisty albo rozważyć wniosek o interpretację indywidualną (art. 34 Prawa przedsiębiorców). Więcej o rejestracji w praktyce: rejestracja firmy w BDO.

Jakie są trzy ścieżki w skrócie?

Co zrobić w sklepie jako następny krok?

1. Ustal, jakie odpady sklep faktycznie wytwarza i czy mieszczą się w zwolnieniu z ewidencji z rozporządzenia (Dz.U.2024.1644, art. 66 ust. 4 pkt 4 ustawy o odpadach).

2. Sprawdź, czy sklep pakuje towary, sprzedaje pod własną marką, importuje lub przekracza progi powierzchni sprzedaży z art. 8 pkt 23 lit. c ustawy o gospodarce opakowaniami.

3. Przed przekazaniem odpadów zweryfikuj uprawnienia odbiorcy zgodnie z art. 27 ust. 2 ustawy o odpadach.

4. Jeśli wpis jest wymagany, złóż wniosek zgodnie z art. 50 ust. 2 ustawy o odpadach: przed rozpoczęciem działalności albo niezwłocznie, gdy działalność już trwa.

Przykład sklepu sieciowego opisuje artykuł BDO dla sklepu Żabka.

Autor

Piotr Chudeusz

ekspert ds. BDO, KOBiZE i ISO. Prowadzi sprawy BDO firm od 2010 roku.