Jak sporządzić roczne zestawienie odpadów w BDO?

Roczne zestawienie odpadów, czyli roczne sprawozdanie o wytwarzanych odpadach i o gospodarowaniu odpadami, sporządza wytwórca obowiązany do prowadzenia ewidencji odpadów. Sporządza je też prowadzący zbieranie lub przetwarzanie odpadów (z wyłączeniem prowadzącego odbieranie odpadów komunalnych), jeśli jest obowiązany do prowadzenia ewidencji odpadów. Sporządza je także podmiot wydobywający odpady ze składowiska lub zwałowiska odpadów (art. 75 ust. 1 ustawy z 14 grudnia 2012 r. o odpadach). Sprawozdanie sporządza się i składa wyłącznie elektronicznie, za pośrednictwem indywidualnego konta w systemie BDO (bez wymogu podpisu), marszałkowi województwa w terminie do 15 marca za poprzedni rok kalendarzowy (art. 76 ust. 1, 2 i 6 ustawy o odpadach).

Przed rocznym sprawozdaniem trzeba ustalić trzy rzeczy: czy firma w ogóle podlega obowiązkowi, jakie dane zebrać i do kiedy je złożyć. Poniżej znajdziesz te kroki w kolejności, a także wyjaśnienie, czym różni się zestawienie odpadów od „zbiorczego zestawienia” z załącznika nr 4, które bywa mylone ze sprawozdawczością KOBiZE.

Kogo dotyczy obowiązek rocznego sprawozdania?

Zgodnie z art. 75 ust. 1 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach roczne sprawozdanie o wytwarzanych odpadach i o gospodarowaniu odpadami sporządzają trzy grupy podmiotów:

1. wytwórca obowiązany do prowadzenia ewidencji odpadów;

2. prowadzący działalność polegającą na gospodarowaniu odpadami, z wyłączeniem prowadzącego odbieranie odpadów komunalnych, w zakresie zbierania odpadów albo przetwarzania odpadów, o ile jest obowiązany do prowadzenia ewidencji odpadów;

3. podmiot prowadzący działalność polegającą na wydobywaniu odpadów ze składowiska odpadów lub ze zwałowiska odpadów, na podstawie zgody na wydobywanie odpadów lub decyzji zatwierdzającej instrukcję prowadzenia składowiska odpadów w fazie poeksploatacyjnej.

W praktyce oznacza to, że punktem wyjścia jest ewidencja odpadów. Jeśli firma jest obowiązana ją prowadzić jako wytwórca albo jako zbierający lub przetwarzający, obowiązek sprawozdawczy z art. 75 ust. 1 jest następstwem tego statusu. Wyłączenie z pkt 2 dotyczy prowadzącego odbieranie odpadów komunalnych. Więcej o samym sprawozdaniu wytwórcy przeczytasz w artykule sprawozdanie z wytwarzanych odpadów.

Jeśli nie masz pewności, czy podlegasz któremuś z punktów, warto sprawdzić w swojej ewidencji odpadów, czy jesteś w niej wskazany jako wytwórca, zbierający albo przetwarzający, bo to ten status przesądza o obowiązku z art. 75 ust. 1. Przypadek rolnika omawiamy osobno w tekście czy rolnik musi składać roczne sprawozdanie odpadowe w BDO.

Jakie dane zebrać do zestawienia?

Art. 75 ust. 2 ustawy o odpadach stanowi, że roczne sprawozdanie zawiera co najmniej dwie grupy informacji.

Dane identyfikujące podmiot (art. 75 ust. 2 pkt 1):

• numer rejestrowy,
• imię i nazwisko lub nazwę podmiotu oraz adres zamieszkania lub siedziby,
• numer identyfikacji podatkowej (NIP), o ile został nadany.

Informacje o odpadach i ich gospodarowaniu (art. 75 ust. 2 pkt 2):

• masa i rodzaje odpadów,
• sposób gospodarowania odpadami, o ile podmiot gospodaruje odpadami,
• instalacje i urządzenia służące do przetwarzania tych odpadów, w tym dane techniczne i informacje o funkcjonowaniu instalacji lub urządzenia, takie jak terminy i czas trwania postoju lub awarii oraz liczba godzin pracy na dobę, o ile podmiot przetwarza odpady,
• informacje, o których mowa w art. 99 ustawy o odpadach (warto sprawdzić w tekście ustawy, czego dokładnie dotyczy to odesłanie).

W praktyce oznacza to, że podmiot, który odpadów nie przetwarza, nie podaje danych o instalacjach i godzinach pracy (art. 75 ust. 2 pkt 2 lit. c: „o ile podmiot przetwarza odpady”). Rodzaje odpadów opisuje się kodami, a ich zestawienie pomoże Ci uporządkować artykuł o kodach odpadów w BDO. Ustawa wymienia wskazane elementy jako minimum („co najmniej”, art. 75 ust. 2).

Do kiedy złożyć roczne sprawozdanie?

Standardowym terminem dla rocznego sprawozdania jest 15 marca za poprzedni rok kalendarzowy (art. 76 ust. 1 ustawy o odpadach). Jeżeli 15 marca wypada w sobotę lub w dzień ustawowo wolny od pracy, termin upływa najbliższego następnego dnia roboczego (art. 76 ust. 5 ustawy o odpadach w zw. z art. 57 § 4 i 5 Kodeksu postępowania administracyjnego). Jeśli awaria systemu BDO uniemożliwia złożenie sprawozdania w terminie, składa się je niezwłocznie po ustaniu awarii (art. 76 ust. 2a ustawy o odpadach). Wyjątek wprowadza art. 76 ust. 3 ustawy o odpadach (obecne brzmienie obowiązuje od 1 stycznia 2016 r.): w przypadku trwałego zaprzestania wykonywania działalności przedsiębiorca sporządza i składa sprawozdania, o których mowa w art. 73, art. 74a i art. 75, w terminie 7 dni od dnia zaprzestania tej działalności. Ten termin zastępuje 15 marca dla sprawozdania obejmującego okres do dnia zakończenia działalności i jest liczony od faktycznego dnia zaprzestania, a nie od końca roku.

Wyjątek dotyczy tylko zaprzestania trwałego. Czasowa lub sezonowa przerwa w działalności go nie uruchamia, a obowiązek dotyczy przedsiębiorcy objętego obowiązkiem sprawozdawczym z art. 73, art. 74a lub art. 75 (art. 76 ust. 3).

Jak krok po kroku przygotować zestawienie?

Poniższa kolejność to wniosek praktyczny oparty na art. 75 ust. 1 i 2 oraz art. 76 ustawy o odpadach, a nie przepis.

Praktyczny przebieg pracy w systemie opisujemy w materiale roczne sprawozdanie w BDO. Jeśli firma dopiero wchodzi w system, przyda się też wskazówka o rejestracji firmy w BDO, bo numer rejestrowy jest jednym z wymaganych danych identyfikujących (art. 75 ust. 2 pkt 1 lit. a).

Czy zestawienie odpadów to to samo, co sprawozdanie do KOBiZE?

Nie. Roczne sprawozdanie z art. 75 ustawy o odpadach to jedno, a „zbiorcze zestawienie” (potocznie „Załącznik nr 4” lub „Zał. 4”) to coś innego. Jest to wzór wykazu określony w załączniku nr 4 do rozporządzenia Ministra Klimatu z dnia 11 grudnia 2019 r. w sprawie wykazów zawierających informacje i dane o zakresie korzystania ze środowiska oraz o wysokości należnych opłat (Dz.U. 2019 poz. 2443), wydanego na podstawie art. 286 ust. 6 ustawy z 27 kwietnia 2001 r. – Prawo ochrony środowiska. Zgodnie z § 2 pkt 4 rozporządzenia wzór ten określa załącznik nr 4.

Zbiorcze zestawienie sumuje opłaty za korzystanie ze środowiska z wykazów szczegółowych (załączniki nr 1–3 do rozporządzenia). Obejmuje opłaty za gazy i pyły do powietrza, nierozliczone emisje objęte EU ETS, wydane uprawnienia do emisji oraz składowanie odpadów. Składa się je marszałkowi województwa wraz z roczną opłatą za korzystanie ze środowiska (art. 284–289 Prawa ochrony środowiska). Wypełnia się je, gdy podmiot składa którykolwiek z wykazów z załączników nr 1–3; nie jest to samodzielny obowiązek. Rozporządzenie z 2019 r. jest obowiązujące, a weszło w życie 1 stycznia 2020 r.

W praktyce oznacza to, że zbiorcze zestawienie nie zastępuje rocznego sprawozdania o odpadach i odwrotnie. Są to dwa odrębne dokumenty oparte na różnych aktach prawnych: jeden na ustawie o odpadach, drugi na Prawie ochrony środowiska i rozporządzeniu z 2019 r. Inny jest też adresat: zbiorcze zestawienie trafia do marszałka województwa, a nie do systemu zarządzania emisjami KOBiZE. To, czy konkretny podmiot musi złożyć któryś z wykazów z załączników nr 1–3, zależy od rodzaju korzystania ze środowiska. Warto sprawdzić to w rozporządzeniu z 2019 r., w wykazach dla tych rodzajów korzystania, z których Twoja firma faktycznie korzysta.

Co zrobić teraz?

1. Sprawdź w ewidencji odpadów, czy firma jest wytwórcą, zbierającym lub przetwarzającym obowiązanym do ewidencji (art. 75 ust. 1 ustawy o odpadach).

2. Zbierz masę, rodzaje i sposób gospodarowania odpadami oraz dane identyfikujące podmiotu (art. 75 ust. 2).

3. Ustal termin: 15 marca, a przy trwałym zaprzestaniu działalności 7 dni od jej zakończenia (art. 76 ust. 1 i ust. 3).

4. Jeśli brakuje Ci czasu lub pewności co do zakresu danych, rozważ powierzenie przygotowania sprawozdania specjalistom. Zakres takiej pomocy opisuje strona o sprawozdaniu odpadowym w BDO.

Autor

Piotr Chudeusz

ekspert ds. BDO, KOBiZE i ISO. Prowadzi sprawy BDO firm od 2010 roku.