Obowiązki firmy po przystąpieniu do organizacji odzysku

Przystąpienie do organizacji odzysku opakowań przenosi obowiązek recyklingu z art. 17 ust. 1 ustawy o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi tylko na podstawie pisemnej umowy, która obejmuje całą masę danego rodzaju opakowań za rok, i po przekazaniu wszystkich danych. Opłatę produktową za produkty, o których firma nie przekazała danych, nadal wnosi ona sama (art. 17 ust. 2, 4–8).

Co firma może przekazać, a co zostaje po jej stronie?

Według art. 19 ust. 2 ustawy z dnia 13 czerwca 2013 r. o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi (Dz.U. 2026 poz. 619) obowiązek określony w ust. 1 tego artykułu (obowiązek kampanii edukacyjnych) może być, według wyboru wprowadzającego produkty w opakowaniach, wykonywany samodzielnie albo za pośrednictwem organizacji odzysku opakowań. Wybór należy więc do firmy. Przeniesienie obowiązku recyklingu na organizację zależy jednak od czynności firmy: zawarcia umowy w wymaganej formie i przekazania danych (art. 17 ust. 2, 4–8 tej ustawy), a umowę trzeba potem przechowywać (art. 17 ust. 8 tej ustawy).

Jaka musi być umowa z organizacją odzysku?

Zgodnie z art. 17 ust. 2, 4–8 ustawy o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi obowiązek recyklingu z art. 17 ust. 1 przechodzi na organizację odzysku wyłącznie na podstawie umowy zawartej w formie pisemnej pod rygorem nieważności. Umowa musi obejmować całą masę danego rodzaju opakowań wprowadzonych w danym roku. Nie można więc przekazać organizacji tylko części opakowań tego samego rodzaju, a umowa bez pisemnej formy nie przenosi obowiązku.

Zgodnie z art. 17 ust. 8 tej ustawy wprowadzający i organizacja odzysku przechowują umowę przez 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym umowa przestała obowiązywać.

Dlaczego dane przekazane organizacji decydują o odpowiedzialności?

Przeniesienie obowiązku następuje pod warunkiem przekazania organizacji wszystkich niezbędnych danych (art. 17 ust. 2, 4–8 ustawy o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi). Jeżeli firma nie przekaże danych o części wprowadzonych produktów, obowiązek wniesienia opłaty produktowej za te produkty pozostaje po jej stronie, mimo istniejącej umowy (art. 17 ust. 2, 4–8 tej ustawy). Warto sprawdzić w ewidencji firmy, czy dane przekazane organizacji obejmują wszystkie produkty w opakowaniach wprowadzone w roku.

Odrębnie art. 45 ust. 4 tej ustawy stanowi, że przedsiębiorca zlecający sporządzenie rocznego sprawozdania jest obowiązany przekazać organizacji odzysku opakowań wszelkie dane niezbędne do jego prawidłowego sporządzenia.

Co się dzieje, gdy organizacja odzysku upadnie albo zostanie zlikwidowana?

Zgodnie z art. 33 ustawy o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi otwarcie likwidacji lub ogłoszenie upadłości organizacji odzysku powoduje powrót obowiązku do wprowadzającego w odniesieniu do opakowań wprowadzonych od 1 stycznia bieżącego roku kalendarzowego. Warto sprawdzić, czy dokumentacja opakowań za bieżący rok pozwala firmie wykonać obowiązek samodzielnie (art. 33 tej ustawy). Więcej o wyborze podmiotu: organizacja odzysku w BDO.

Jak jest przy sprzęcie elektrycznym i elektronicznym?

Jeśli firma wprowadza także sprzęt, obowiązują ją odrębne zasady. Art. 11 ust. 1 ustawy z dnia 11 września 2015 r. o zużytym sprzęcie elektrycznym i elektronicznym (Dz.U. 2024 poz. 573) pozwala wykonywać obowiązki samodzielnie albo za pośrednictwem organizacji odzysku sprzętu elektrycznego i elektronicznego, ale z wyłączeniem kilku obowiązków, które wprowadzający zawsze wykonuje sam:

• umieszczanie numeru rejestrowego na fakturach i dokumentach (art. 12),
• informowanie użytkowników (art. 13),
• oznakowanie sprzętu (art. 14),
• opracowanie informacji dotyczącej ponownego użycia i przetwarzania (art. 17),
• prowadzenie i 5-letnie przechowywanie dodatkowej ewidencji (art. 22 ust. 1 i 3),
• wniesienie opłaty produktowej przy nieosiągnięciu wymaganych poziomów (art. 72 ust. 2),
• wpis do rejestru BDO (art. 84).

Pozostałe obowiązki, m.in. organizacja i finansowanie odbierania i przetwarzania (art. 18–19), osiąganie poziomów (art. 20–21) i kampanie edukacyjne (art. 15), mogą być wykonywane przez organizację na warunkach art. 11 ust. 2–3 tej ustawy; warto sprawdzić te warunki w tekście ustawy i porównać z zakresem umowy. Umowa z organizacją odzysku sprzętu nie zastępuje więc wpisu do rejestru BDO (art. 84) ani oznakowania sprzętu (art. 14). Szczegóły: organizacja odzysku sprzętu elektrycznego i elektronicznego oraz rejestracja firmy w BDO.

Co zrobić przed podpisaniem umowy?

1. Sprawdź, czy umowa ma formę pisemną i obejmuje całą masę danego rodzaju opakowań za rok (art. 17 ust. 2, 4–8 ustawy o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi).

2. Zbierz dane o wszystkich wprowadzonych produktach w opakowaniach, a nie tylko o ich części (art. 17 ust. 2, 4–8 tej ustawy).

3. Ustal, kto sporządza roczne sprawozdanie, i przygotuj dane, które trzeba organizacji przekazać (art. 45 ust. 4 tej ustawy).

4. Zarchiwizuj umowę na 5 lat od końca roku, w którym przestanie obowiązywać (art. 17 ust. 8 tej ustawy).

5. Zachowaj dokumentację bieżącego roku na wypadek likwidacji lub upadłości organizacji (art. 33 tej ustawy). Formalności związane z organizacją odzysku w rejestrze opisuje artykuł jak wpisać organizację odzysku do BDO.

Autor

Piotr Chudeusz

ekspert ds. BDO, KOBiZE i ISO. Prowadzi sprawy BDO firm od 2010 roku.