Ścinki i resztki: odpad czy produkt uboczny?

Ścinki i resztki, które sprzedajesz dalej, są produktem ubocznym, a nie odpadem, tylko gdy powstają w procesie, którego podstawowym celem nie jest ich produkcja, i łącznie spełniają warunki z art. 10 pkt 1-5 ustawy o odpadach, a wytwórca złożył zgłoszenie do marszałka województwa (art. 11 ust. 1; poza przypadkami wyłączonymi w art. 11 ust. 5), który potwierdza spełnienie warunków decyzją. W przeciwnym razie, gdy się ich pozbywasz, zamierzasz pozbyć lub musisz, są odpadem (art. 3 ust. 1 pkt 6).

Od odpowiedzi na to pytanie zależy, czy ścinki i resztki produkcyjne trzeba traktować jako odpad, czy jako produkt uboczny poza reżimem odpadowym. Przekłada się to na to, czy w ogóle wchodzą do rozliczeń odpadowych w BDO. Podstawą oceny są dwa przepisy ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (tekst jednolity: Dz.U. 2026 poz. 1328): definicja odpadu i warunki produktu ubocznego. Pełny tekst ustawy znajdziesz w Dzienniku Ustaw w serwisie ELI.

Kiedy ścinki i resztki są odpadem?

Zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt 6 ustawy o odpadach odpadem jest każda substancja lub przedmiot, których posiadacz pozbywa się, zamierza się pozbyć lub do których pozbycia się jest obowiązany. Definicja ma trzy alternatywne człony, więc wystarczy, że spełniony jest którykolwiek z nich.

W praktyce oznacza to, że nazwa („ścinki”, „resztki”) ani sam fakt, że ktoś je od Ciebie odbiera, nie przesądzają o statusie. Ustawa nie zawiera kryterium wartości rynkowej, dlatego odpłatna sprzedaż nie rozstrzyga sprawy. To, czy posiadacz „zamierza się pozbyć” danej rzeczy, zależy od stanu faktycznego w Twojej firmie.

Jakie warunki musi spełniać produkt uboczny?

Art. 10 ustawy o odpadach stanowi, że przedmiot lub substancję powstające w wyniku procesu produkcyjnego, którego podstawowym celem nie jest ich produkcja, uznaje się za produkt uboczny niebędący odpadem, jeżeli łącznie są spełnione warunki z pkt 1-5; cztery pierwsze zestawia tabela poniżej, a piąty opisano pod nią. Słowo „łącznie” oznacza, że niespełnienie choćby jednego z nich wyklucza produkt uboczny.

Przed tymi warunkami jest wymóg wstępny: proces produkcyjny, w którym powstają ścinki, nie może mieć ich wytwarzania jako podstawowego celu. Piąty warunek (art. 10 pkt 5) to spełnienie szczegółowych warunków uznania za produkt uboczny, jeżeli określono je w przepisach UE albo w rozporządzeniu wydanym na podstawie art. 11 ust. 6. Dodatkowo wytwórca składa zgłoszenie do marszałka województwa właściwego ze względu na miejsce wytwarzania (art. 11 ust. 1); marszałek po opinii wojewódzkiego inspektora ochrony środowiska potwierdza decyzją spełnienie warunków albo je zaprzecza (art. 11 ust. 4), a decyzja potwierdzająca jest wydawana na czas nie dłuższy niż 10 lat (art. 11 ust. 4a). Art. 11 ust. 5 wyłącza ten tryb dla m.in. mechanicznie przetworzonego surowca drzewnego (kora, trociny, wióry).

Co z wyjątkami i przypadkami brzegowymi?

Ustawa wyłącza część kategorii z zakresu swojego stosowania (art. 2). Jeśli Twoje ścinki mogą należeć do którejś z takich kategorii, sprawdź brzmienie tego artykułu w tekście ustawy. Nie należy zakładać, że każda rzecz odpowiadająca definicji odpadu automatycznie podlega ustawie.

Odpady poddane recyklingowi lub innemu odzyskowi mogą utracić status odpadu na warunkach art. 14 ustawy. To osobny mechanizm, więc nie myl go z produktem ubocznym z art. 10. Dotyczy odpadu, który już nim jest, a nie rzeczy, która od początku odpadem nie była.

Co konkretnie zrobić teraz?

W praktyce możesz postąpić tak:

1. Opisz proces, w którym powstają ścinki, i ustal, czy ich produkcja nie jest jego podstawowym celem.

2. Przejdź przez cztery warunki z tabeli i dla każdego zapisz, na czym opierasz odpowiedź. Przy warunku 1 przyda się umowa lub inne dowody na pewność dalszego wykorzystania. Przy warunku 4 przyda się informacja od odbiorcy, do czego dokładnie ścinki wykorzystuje.

3. Jeżeli choć jeden warunek jest wątpliwy, traktuj ścinki ostrożnie, jako potencjalny odpad, i skonsultuj kwalifikację ze specjalistą od odpadów lub z właściwym organem.

4. Jeśli ścinki okażą się odpadem, sprawdź swoje obowiązki w BDO, na przykład w artykułach o sprawozdaniu rocznym w BDO i o obsłudze BDO dla producenta.

Kwalifikacja zawsze dotyczy konkretnego strumienia ścinków w konkretnej firmie, więc ta sama nazwa materiału może w dwóch zakładach prowadzić do różnych wniosków. Treść przepisów sprawdzisz w tekście jednolitym ustawy o odpadach.

Zobacz też

• Kody odpadów w BDO

Autor

Piotr Chudeusz

ekspert ds. BDO, KOBiZE i ISO. Prowadzi sprawy BDO firm od 2010 roku.