Czy biuro rachunkowe lub kancelaria ma obowiązki środowiskowe?

Sam rodzaj działalności biurowej nie przesądza o obowiązkach środowiskowych biura rachunkowego czy kancelarii. Wpis do rejestru BDO jako wytwórca odpadów powstaje, gdy podmiot musi prowadzić ewidencję odpadów (art. 50 ust. 1 pkt 5 lit. e w zw. z art. 51 ust. 1 pkt 1-2 ustawy o odpadach). Zwolnienia z ewidencji określa rozporządzenie z 5 listopada 2024 r. (Dz.U. 2024 poz. 1644). Odrębnie raport do KOBiZE może wynikać z samego powodowania emisji, np. przez samochody spalinowe (art. 7 ust. 1 ustawy o systemie zarządzania emisjami gazów cieplarnianych i innych substancji).

Kiedy firma biurowa musi wpisać się do rejestru BDO?

Obowiązek wpisu do rejestru BDO nie zależy od tego, czy prowadzisz biuro, sklep czy lokal gastronomiczny. Art. 50 ust. 1 pkt 5 lit. e w zw. z art. 51 ust. 1 pkt 1-2 ustawy o odpadach obejmuje wytwórców odpadów obowiązanych do prowadzenia ewidencji odpadów. Wytwórca zwolniony z ewidencji nie ma więc z tego tytułu obowiązku wpisu.

Art. 66 ust. 4 pkt 4 i ust. 5 tej ustawy wyłącza z obowiązku ewidencji rodzaje i ilości odpadów wskazane w rozporządzeniu ministra klimatu. Obecnie jest to rozporządzenie Ministra Klimatu i Środowiska z 5 listopada 2024 r. (Dz.U. 2024 poz. 1644), które od 1 stycznia 2025 r. zastąpiło rozporządzenie z 23 grudnia 2019 r. Jeśli biuro wytwarza odpady wyłącznie w rodzajach i ilościach z tego zwolnienia, obowiązek wpisu z tytułu wytwarzania odpadów nie powstaje.

Trzeba więc sprawdzić dwie rzeczy (art. 66 ust. 4 pkt 4 i ust. 5 ustawy o odpadach): jakie kody odpadów powstają w firmie i ile ich jest w ciągu roku.

Jak działa zwolnienie z ewidencji i co zmieniło się od 2025 roku?

Załącznik do rozporządzenia z 5 listopada 2024 r. (Dz.U. 2024 poz. 1644), wydanego na podstawie art. 66 ust. 4 pkt 4 i ust. 5 ustawy o odpadach, ma 41 pozycji. Limity podano w Mg na rok, osobno dla każdego kodu odpadu. Zwolnienie działa tylko wtedy, gdy kod figuruje w załączniku, a roczna masa tego kodu mieści się w limicie. Konkretne limity dla swoich kodów odczytasz wprost z załącznika.

Rozporządzenie z 5 listopada 2024 r. (Dz.U. 2024 poz. 1644) zawęziło zwolnienie tylko dla odpadów niebezpiecznych. Załącznik nie obejmuje żadnych odpadów niebezpiecznych, a z poprzedniej listy zniknęło pięć kodów takich odpadów. Odpady niebezpieczne podlegają więc ewidencji niezależnie od ilości, chyba że podmiot jest zwolniony na innej podstawie ustawowej. Dla odpadów innych niż niebezpieczne większość kodów nadal ma zwolnienie ilościowe.

Od ewidencji zwalniają też przepisy ustawowe z art. 66 ust. 4 pkt 1-3 ustawy o odpadach, m.in. dla wytwórców odpadów komunalnych. Ewidencja uproszczona z art. 71 tej ustawy nie jest zwolnieniem, tylko formą prowadzenia ewidencji (wyłącznie karty przekazania odpadów).

Więcej o doborze kodów znajdziesz w artykule kody odpadów w BDO, a o raportowaniu wytwarzanych odpadów w tekście sprawozdanie z wytwarzanych odpadów.

Komu wolno przekazać odpady z biura?

Niezależnie od zwolnienia z ewidencji wytwórca odpadów pozostaje obowiązany gospodarować wytworzonymi przez siebie odpadami (art. 27 ust. 1 ustawy o odpadach). Zgodnie z art. 27 ust. 2 tej ustawy wytwórca lub inny posiadacz odpadów może zlecić to wyłącznie podmiotom, które mają:

• zezwolenie na zbieranie lub przetwarzanie odpadów, albo
• koncesję na podziemne składowanie odpadów, pozwolenie zintegrowane, decyzję zatwierdzającą program gospodarowania odpadami wydobywczymi, zezwolenie na prowadzenie obiektu unieszkodliwiania odpadów wydobywczych lub wpis do rejestru działalności regulowanej w zakresie odbierania odpadów komunalnych, albo
• wpis do rejestru BDO w zakresie art. 50 ust. 1 pkt 5.

Katalog ten nie ma zastosowania, gdy działalność odbiorcy nie wymaga decyzji ani wpisu do rejestru (art. 27 ust. 2 ustawy o odpadach). Przed podpisaniem umowy na wywóz odpadów warto poprosić odbiorcę o numer wpisu do BDO lub kopię zezwolenia i sprawdzić je u organu, który je wydał.

Czy samochody służbowe uruchamiają obowiązek raportu do KOBiZE?

Tak, mogą. Art. 7 ust. 1 ustawy o systemie zarządzania emisjami gazów cieplarnianych i innych substancji nakłada obowiązek rocznego raportu do Krajowej bazy na podmiot korzystający ze środowiska, którego działalność powoduje emisje. Obowiązek powstaje za każdy rok kalendarzowy, w którym działalność powodowała emisje (art. 7 ust. 2c), a raport składa się do końca lutego następnego roku (art. 7 ust. 1). W art. 1-7 tej ustawy nie ma odrębnego progu rejestracyjnego.

Pojazdy są w Prawie ochrony środowiska „urządzeniami” (art. 3 pkt 42), a spaliny z silnika to „emisja” (art. 3 pkt 4). Rozporządzenie wykonawcze (Dz.U. 2022 poz. 2217, wydane na podstawie art. 7 ust. 7 ustawy o systemie zarządzania emisjami) ma osobną część raportu dla urządzeń i nie wprowadza progu liczby pojazdów. Kancelaria lub biuro rachunkowe, które w działalności używa samochodów spalinowych, formalnie mieści się w zakresie tego obowiązku. Według poradnika KOBiZE jedynym zwolnieniem z raportu jest całkowity brak działalności powodującej emisje w danym roku.

Osoba fizyczna niebędąca przedsiębiorcą ma węższy obowiązek (art. 7 ust. 1a ustawy o systemie zarządzania emisjami): tylko dla instalacji wymagającej pozwolenia lub źródła spalania paliw. Przedsiębiorcy to ograniczenie nie dotyczy. Szczegóły raportu opisuje artykuł sprawozdanie o emisji i korzystaniu ze środowiska. Podobne pytanie dotyczy agregatu prądotwórczego w firmie.

Czy trzeba płacić opłatę środowiskową i składać wykaz?

Opłaty za korzystanie ze środowiska dotyczą rodzajów korzystania wymienionych w art. 273 ust. 1 Prawa ochrony środowiska. Art. 289 ust. 1 tej ustawy ustala dwa progi, liczone osobno dla każdego rodzaju korzystania (opłata wnoszona na rachunek urzędu marszałkowskiego):

Opłatę za dany rok wnosi się do 31 marca następnego roku (art. 285 ust. 2 Prawa ochrony środowiska). W tym samym terminie podmiot przedkłada wykaz marszałkowi województwa (art. 286 ust. 1 tej ustawy). Zapłata trafia na rachunek urzędu marszałkowskiego (art. 289 ust. 1). Próg 100 zł dotyczy każdego rodzaju korzystania osobno (art. 289 ust. 1 zdanie drugie), więc niska suma dla jednego rodzaju nie zwalnia z wykazu dla innego, którego opłata przekracza 100 zł.

Co zrobić krok po kroku?

1. Wypisz rodzaje odpadów powstających w biurze i ich kody. Sprawdź, czy któryś jest odpadem niebezpiecznym. Takie odpady podlegają ewidencji niezależnie od ilości, chyba że podmiot jest zwolniony na innej podstawie ustawowej (rozporządzenie Dz.U. 2024 poz. 1644, art. 66 ust. 4 pkt 4 i ust. 5 ustawy o odpadach).

2. Porównaj roczną masę każdego kodu z limitem w załączniku do rozporządzenia. Jeśli wszystkie kody figurują w załączniku, a ich roczne masy mieszczą się w limitach, wpis do BDO z tytułu wytwarzania odpadów nie powstaje (art. 50 ust. 1 pkt 5 lit. e ustawy o odpadach).

3. Zlecaj wywóz odpadów tylko podmiotowi z zezwoleniem lub wpisem do BDO (art. 27 ust. 2 ustawy o odpadach).

4. Jeśli firma użytkuje samochody spalinowe, przygotuj raport do KOBiZE za poprzedni rok do końca lutego (art. 7 ust. 1 ustawy o systemie zarządzania emisjami).

5. Przy wątpliwościach co do kodu lub ilości odpadów sprawdź załącznik do rozporządzenia z 5 listopada 2024 r. (Dz.U. 2024 poz. 1644).

Przykład: kancelaria, która oddaje wyłącznie odpady z kodów i w ilościach objętych zwolnieniem i korzysta z uprawnionego odbiorcy, nie ma obowiązku wpisu do BDO z tytułu wytwarzania odpadów (art. 50 ust. 1 pkt 5 lit. e ustawy o odpadach). Jeśli jednak używa też auta służbowego ze spalinowym silnikiem, powinna sprawdzić obowiązek raportu do KOBiZE (art. 7 ust. 1 ustawy o systemie zarządzania emisjami). Pierwszym krokiem może być audyt środowiskowy w mikrofirmie, a gdy wpis jest potrzebny, rejestracja firmy w BDO.

Autor

Piotr Chudeusz

ekspert ds. BDO, KOBiZE i ISO. Prowadzi sprawy BDO firm od 2010 roku.