Czy rolnik jest wpisywany do BDO z urzędu?

Nie. Rolnik nie jest wpisywany do BDO z urzędu z samego tytułu prowadzenia gospodarstwa: marszałek województwa wpisuje z urzędu wyłącznie posiadaczy odpadów z określonymi decyzjami (art. 51 ust. 1 pkt 1-5 ustawy o odpadach), a rolnik z użytkami poniżej 75 ha nie podlega wpisowi (art. 51 ust. 2 pkt 5), o ile nie podlega wpisowi z innego tytułu. O wpisie z urzędu świadczy więc posiadanie jednej z decyzji z art. 51 ust. 1.

Podstawą opisanych niżej zasad jest ustawa z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (Dz.U.2023.1587 t.j. z późn. zm.), w szczególności jej art. 50 i art. 51. Tekst jednolity ustawy jest dostępny w Dzienniku Ustaw (ELI).

Kiedy marszałek województwa wpisuje do BDO z urzędu?

Zgodnie z art. 51 ust. 1 pkt 1-5 ustawy o odpadach marszałek województwa dokonuje wpisu do rejestru BDO z urzędu, bez odrębnego wniosku podmiotu. Dotyczy to posiadaczy odpadów, którzy uzyskali:

• pozwolenie zintegrowane,
• pozwolenie na wytwarzanie odpadów,
• zezwolenie na zbieranie odpadów lub zezwolenie na przetwarzanie odpadów,
• decyzję zatwierdzającą program gospodarowania odpadami wydobywczymi lub zezwolenie na prowadzenie obiektu unieszkodliwiania odpadów wydobywczych,
• koncesję na podziemne składowanie odpadów na podstawie Prawa geologicznego i górniczego.

Warunkiem jest, aby podmiot nie uzyskał już wpisu na podstawie art. 50 ust. 2 ustawy o odpadach. Pkt 6 w art. 51 ust. 1 jest uchylony i nie stanowi podstawy wpisu. W praktyce oznacza to, że wpis z urzędu jest skutkiem uzyskania jednej z wymienionych decyzji, a nie cechą samego gospodarstwa rolnego.

Czy rolnik z użytkami poniżej 75 ha musi się wpisać do BDO?

Art. 51 ust. 2 pkt 5 ustawy o odpadach stanowi, że nie podlega wpisowi do rejestru wytwórca odpadów będący rolnikiem gospodarującym na użytkach rolnych o powierzchni poniżej 75 ha, o ile nie podlega wpisowi do rejestru na podstawie art. 51 ust. 1. Wyłączenie to nie jest jednak bezwarunkowe: jeśli rolnik prowadzi odrębną działalność objętą art. 50 ustawy o odpadach, ten zakres działalności może samodzielnie rodzić obowiązek wpisu. Rolnik taki nie podlega więc wpisowi i nie jest wpisywany z urzędu, jeżeli nie ma żadnej z decyzji z art. 51 ust. 1.

Ta sama regulacja (art. 51 ust. 2 pkt 1-5 ustawy o odpadach) wyłącza z wpisu także:

• osoby fizyczne i jednostki niebędące przedsiębiorcami, które wykorzystują odpady na potrzeby własne zgodnie z art. 27 ust. 8 ustawy,
• podmioty stosujące komunalne osady ściekowe na powierzchni ziemi w zakresie art. 96 ust. 1 pkt 1-3,
• podmioty prowadzące nieprofesjonalną zbiórkę odpadów opakowaniowych i zużytych artykułów konsumpcyjnych (np. leków) w ramach akcji zbiórki, a nie działalności gospodarczej,
• podmioty transportujące wyłącznie wytworzone przez siebie odpady.

Kiedy rolnik jednak podlega wpisowi?

Zwolnienie z art. 51 ust. 2 ustawy o odpadach obejmuje wyłącznie zakres działalności mieszczący się w wymienionych kategoriach. Inna, równoległa działalność tego samego podmiotu może samodzielnie rodzić obowiązek wpisu. Jeśli rolnik poniżej 75 ha prowadzi odrębną działalność objętą art. 50 ust. 1 ustawy o odpadach, wyłączenie z pkt 5 go nie chroni.

Art. 50 ust. 1 pkt 1-7 ustawy o odpadach obejmuje m.in. wytwórców odpadów obowiązanych do prowadzenia ewidencji, podmioty transportujące odpady w ramach działalności zawodowej, sprzedawców i pośredników w obrocie odpadami, prowadzących przetwarzanie odpadów zwolnione z obowiązku posiadania pozwolenia (poza art. 45) oraz podmioty wprowadzające do obrotu produkty, opakowania, pojazdy, sprzęt elektryczny i baterie objęte odrębnymi ustawami. Zwolnienie z art. 51 ust. 2 dotyczy ogólnego wpisu do rejestru odpadowego. Nie rozstrzyga ono obowiązków wynikających z tych odrębnych ustaw, więc przy takiej działalności trzeba je ocenić osobno.

Skąd rolnik ma wiedzieć, że jest wpisany z urzędu?

Ustawa o odpadach wiąże wpis z urzędu z uzyskaniem jednej z decyzji wymienionych w art. 51 ust. 1 pkt 1-5: marszałek województwa dokonuje wpisu posiadaczy odpadów, którzy je uzyskali, bez odrębnego wniosku. Rolnik może więc ustalić swój status w dwóch krokach:

1. Sprawdzić, czy uzyskał jedną z decyzji z art. 51 ust. 1 pkt 1-5. Jeśli żadnej nie ma, wpis z urzędu go nie dotyczy.

2. Sprawdzić, czy nie uzyskał już wpisu na podstawie art. 50 ust. 2. Wpis z urzędu przysługuje tylko podmiotom, które takiego wpisu jeszcze nie uzyskały (art. 51 ust. 1 ustawy o odpadach).

Więcej o tym, jak wygląda sam wniosek, znajdziesz w artykule rejestracja firmy w BDO krok po kroku.

Wpis z urzędu, zwolnienie i obowiązek wniosku – porównanie

Wpis z urzędu (art. 51 ust. 1 ustawy o odpadach) nie jest zwolnieniem z obowiązku wpisu. To alternatywny sposób jego uzyskania. Faktyczne zwolnienie wynika dopiero z art. 51 ust. 2 tej ustawy.

Co zrobić teraz?

Jeśli gospodarujesz na użytkach poniżej 75 ha i nie prowadzisz działalności z art. 50 ust. 1 ustawy o odpadach ani nie masz decyzji z art. 51 ust. 1, nie podlegasz wpisowi (art. 51 ust. 2 pkt 5 ustawy o odpadach). Jeśli prowadzisz równolegle taką działalność, np. zawodowy transport odpadów lub obrót nimi, musisz uzyskać wpis: wniosek składa się przed rozpoczęciem działalności, a gdy działalność już trwa bez wpisu, niezwłocznie (art. 50 ust. 2 ustawy o odpadach). Więcej o rejestracji znajdziesz w artykule rejestracja firmy w BDO, a o tym, jakie dane o podmiocie są widoczne w rejestrze, w tekście co widzi urzędnik w BDO przed kontrolą WIOŚ.

Autor

Piotr Chudeusz

ekspert ds. BDO, KOBiZE i ISO. Prowadzi sprawy BDO firm od 2010 roku.