Obowiązki środowiskowe restauracji: BDO, SUP, opłaty

Obowiązki środowiskowe restauracji i innego lokalu gastronomicznego zależą od prowadzonej działalności: wpis do BDO z tytułu wytwarzania odpadów wynika z art. 50 ust. 1 pkt 5 lit. e ustawy o odpadach tylko dla wytwórcy obowiązanego do ewidencji odpadów, a art. 3b ust. 1 ustawy z 11 maja 2001 r. nakłada na lokal oferujący produkty SUP obowiązek pobrania opłaty od klienta.

Czy restauracja musi mieć wpis do BDO jako wytwórca odpadów?

Sam rodzaj działalności, na przykład lokal gastronomiczny, nie przesądza o obowiązku wpisu do rejestru BDO. Art. 50 ust. 1 pkt 5 lit. e ustawy z 14 grudnia 2012 r. o odpadach obejmuje wytwórców odpadów obowiązanych do prowadzenia ewidencji odpadów. Art. 66 ust. 4 pkt 4 tej ustawy stanowi, że obowiązek ewidencji nie dotyczy rodzajów lub ilości odpadów określonych w rozporządzeniu wydanym na podstawie ust. 5. Takim rozporządzeniem jest rozporządzenie Ministra Klimatu i Środowiska z 5 listopada 2024 r. (Dz.U. 2024 poz. 1644, w mocy od 1 stycznia 2025 r.).

W praktyce oznacza to, że lokal, który wytwarza wyłącznie odpady w rodzajach i ilościach zwolnionych z ewidencji, nie ma z tego tytułu obowiązku wpisu do BDO. Jeśli wytwarza odpady poza zwolnieniem, jest obowiązany do ewidencji, a tym samym podlega wpisowi. Konkretne limity dla poszczególnych kodów odpadów podaje samo rozporządzenie, dlatego przed oceną swojej sytuacji porównaj kody swoich odpadów z jego wykazem (pomoże lista kodów odpadów w BDO).

Co zmieniło rozporządzenie z 2024 roku?

Rozporządzenie z 5 listopada 2024 r. (Dz.U. 2024 poz. 1644) zawęziło zwolnienie z ewidencji, ale go nie zniosło. Od 1 stycznia 2025 r. usunięto z listy zwolnień dokładnie pięć kodów odpadów niebezpiecznych: przepracowane oleje, opakowania po substancjach niebezpiecznych, pojemniki ciśnieniowe, zużyte urządzenia z elementami niebezpiecznymi oraz baterie z rtęcią. Większość kodów odpadów innych niż niebezpieczne nadal ma zwolnienie ilościowe. Wniosek praktyczny: nie należy zakładać ani że limity zniesiono, ani że zwolnienie obejmuje każdy odpad.

Kiedy trzeba złożyć wniosek o wpis?

Art. 50 ust. 2 ustawy o odpadach stanowi, że przed rozpoczęciem działalności wymagającej wpisu podmiot jest obowiązany uzyskać wpis do rejestru. Jeśli działalność jest już prowadzona bez wpisu, wniosek należy złożyć niezwłocznie. Więcej o samej procedurze znajdziesz w artykule o rejestracji firmy w BDO.

Kogo w lokalu gastronomicznym dotyczą obowiązki SUP?

Art. 3b ust. 1 ustawy z 11 maja 2001 r. o obowiązkach przedsiębiorców w zakresie gospodarowania niektórymi odpadami oraz o opłacie produktowej (t.j. Dz.U. 2024 poz. 433) obejmuje przedsiębiorcę prowadzącego jednostkę handlu detalicznego, hurtowego lub gastronomiczną, który oferuje produkty z załącznika nr 6 (SUP) jako opakowania albo żywność lub napoje w nich zapakowane. Ust. 2 tego artykułu obejmuje przedsiębiorców oferujących takie produkty przez automaty. Przepisy ust. 1 i 2 stosuje się od 1 stycznia 2024 r. (ustawa nowelizująca, Dz.U. 2023 poz. 877). Lokal, który nie oferuje produktów z załącznika nr 6 ani nie sprzedaje towarów w takich opakowaniach, tych obowiązków nie ma.

Co musi zrobić lokal oferujący produkty SUP?

Dwa obowiązki wynikają z art. 3b ustawy z 11 maja 2001 r., a trzeci z tej samej ustawy dotyczy wpłaty:

• art. 3b ust. 1 i 2: pobranie opłaty SUP od użytkownika końcowego za produkty z załącznika nr 6 oferowane jako opakowania;
• art. 3b ust. 3: zapewnienie dostępności opakowań alternatywnych, czyli z materiałów innych niż tworzywa sztuczne lub opakowań wielokrotnego użytku; ten ustęp wchodzi w życie później niż ust. 1 i 2 (art. 22 pkt 2 ustawy nowelizującej, Dz.U. 2023 poz. 877);
• wpłata pobranych kwot do 15 marca roku następnego na odrębny rachunek bankowy prowadzony przez marszałka województwa właściwego ze względu na miejsce pobrania (art. 3d ustawy z 11 maja 2001 r.).

Nadzór nad przestrzeganiem art. 3b ust. 1-3 sprawuje Inspekcja Handlowa (art. 3b ust. 4). Stawkę opłaty sprawdź w aktualnym brzmieniu ustawy z 11 maja 2001 r. (t.j. Dz.U. 2024 poz. 433), bo nie wynika ona z przepisów przywołanych w tym artykule.

Jak złożyć sprawozdanie SUP?

Sprawozdanie SUP nie ma odrębnego kanału. Art. 3h ust. 3 ustawy z 11 maja 2001 r. stanowi, że przedsiębiorcy z art. 3b ust. 1 i 2 składają sprawozdania zawierające informacje z art. 73 ust. 2 pkt 3a ustawy o odpadach, na zasadach określonych w tej ustawie. Art. 73 ust. 1 pkt 2b ustawy o odpadach wymienia ich wprost.

Termin jest więc taki sam jak ogólny termin sprawozdawczy BDO. Przegląd sprawozdań lokalu opisuje artykuł jakie sprawozdania BDO musi złożyć restauracja.

Czy lokal płaci też opłatę za korzystanie ze środowiska?

Tylko jeśli korzysta ze środowiska w sposób objęty art. 273 ust. 1 ustawy Prawo ochrony środowiska. Zgodnie z art. 289 ust. 1 zdanie pierwsze tej ustawy nie wnosi się opłat z tytułu tych rodzajów korzystania, których roczna wysokość wnoszona na rachunek urzędu marszałkowskiego nie przekracza 800 zł; opłata równa dokładnie 800 zł również nie jest wnoszona. Ten próg nie zwalnia automatycznie z obowiązku złożenia wykazu, bo art. 289 ust. 1 zdanie drugie przewiduje odrębny, niższy próg 100 zł. Opłatę za dany rok wnosi się do 31 marca następnego roku (art. 285 ust. 2 POŚ), a ten sam termin dotyczy wykazu (art. 286 ust. 1 POŚ). Zobacz też sprawozdanie o emisji i korzystaniu ze środowiska.

Jakie są wyjątki i przypadki brzegowe?

• Wpis do BDO z tytułu wytwarzania odpadów nie powstaje, gdy odpady mieszczą się wyłącznie w zwolnieniu z ewidencji (art. 66 ust. 4 pkt 4 ustawy o odpadach).
• Wpis może wynikać z innego tytułu niż wytwarzanie odpadów, na przykład z wprowadzania do obrotu produktów w opakowaniach (art. 50 ust. 1 pkt 6 ustawy o odpadach w zw. z art. 8 pkt 23 ustawy o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi). W praktyce dotyczy to lokalu, który sam wprowadza do obrotu produkty w opakowaniach pod własnym oznaczeniem.
• Obowiązki SUP z art. 3b dotyczą wyłącznie produktów z załącznika nr 6 oferowanych jako opakowania lub w nich zapakowanych.

Co zrobić teraz?

1. Spisz rodzaje odpadów, które wytwarza lokal, i porównaj ich kody z wykazem zwolnień w rozporządzeniu (Dz.U. 2024 poz. 1644). Pomoże sprawozdanie z wytwarzanych odpadów.

2. Sprawdź, czy lokal oferuje produkty z załącznika nr 6 ustawy z 11 maja 2001 r.; jeśli tak, pobieraj opłatę i zapewnij opakowania alternatywne.

3. Jeśli lokal jest wpisany do BDO lub podlega SUP, zaplanuj sprawozdanie do 15 marca.

4. W razie wątpliwości co do statusu w BDO warto skonsultować się ze specjalistą lub urzędem marszałkowskim.

Źródła oficjalne: ustawa o odpadach oraz ustawa o obowiązkach przedsiębiorców i opłacie produktowej, t.j. Dz.U. 2024 poz. 433.

Autor

Piotr Chudeusz

ekspert ds. BDO, KOBiZE i ISO. Prowadzi sprawy BDO firm od 2010 roku.