Które opakowania obejmuje system kaucyjny? Wykaz

System kaucyjny obejmuje trzy rodzaje opakowań na napoje z załącznika nr 1a do ustawy o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi (art. 8 pkt 13a): jednorazowe butelki plastikowe do 3 l z zakrętkami, puszki metalowe do 1 l oraz szklane butelki wielokrotnego użytku do 1,5 l.

Jakie dokładnie opakowania są objęte systemem?

Według art. 8 pkt 13a ustawy z dnia 13 czerwca 2013 r. o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi (tekst jednolity: Dz.U. 2026 poz. 619) system kaucyjny to system, w którym przy sprzedaży napojów w opakowaniach jednorazowego albo wielokrotnego użytku, wymienionych w załączniku nr 1a do ustawy, pobierana jest kaucja. Kaucja jest zwracana użytkownikowi końcowemu w momencie zwrotu opakowania objętego systemem albo odpadu opakowaniowego, który z niego powstał. Wykaz opakowań zawiera załącznik nr 1a do ustawy o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi (zob. ustawa z dnia 9 stycznia 2026 r., Dz.U. 2026 poz. 174). Obejmuje on trzy pozycje:

Ta sama tabela załącznika nr 1a ustawy określa poziomy zbiórki: 77% w latach 2025–2028 i 90% od 2029 r. Szczegóły działania systemu opisujemy też w artykule system kaucyjny w praktyce.

Jakie są wyjątki i przypadki brzegowe?

Wyjątek dotyczy szklanych butelek wielokrotnego użytku (poz. 3 załącznika nr 1a). Według art. 40h ust. 2a ustawy o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi (Dz.U. 2026 poz. 174, od 18 lutego 2026 r.) przystąpienie do scentralizowanego systemu kaucyjnego jest w ich przypadku dobrowolne do 31 grudnia 2028 r. Plastikowe butelki i puszki metalowe takiego wyjątku nie mają, więc udział w systemie pozostaje dla nich obowiązkowy. Według art. 40h ust. 2b tej ustawy podmioty, które nie przystąpią do systemu, nie są zwolnione z obowiązku. Kierowane są do alternatywnej ścieżki własnej zbiórki z art. 34 ust. 2d. Dobrowolność z art. 40h ust. 2a dotyczy okresu do 31 grudnia 2028 r., dlatego przed tą datą sprawdź aktualne brzmienie art. 40h ustawy.

Drugi przypadek brzegowy to opakowania na napoje spoza wykazu. Załącznik nr 1a ma trzy pozycje, a opakowania, które nie mieszczą się w żadnej z nich, nie są objęte systemem kaucyjnym w rozumieniu art. 8 pkt 13a ustawy. Dotyczy to np. jednorazowej butelki plastikowej o pojemności powyżej 3 l, puszki metalowej powyżej 1 l czy butelki szklanej jednorazowego użytku.

Co zrobić teraz?

1. Zestaw swoje opakowania z trzema pozycjami załącznika nr 1a: rodzaj materiału (plastik, metal, szkło), pojemność oraz to, czy opakowanie jest jednorazowego, czy wielokrotnego użytku.

2. Jeśli opakowanie mieści się w jednej z pozycji, napoje w tym opakowaniu podlegają systemowi kaucyjnemu (art. 8 pkt 13a ustawy), z zastrzeżeniem wyjątku dla szkła wielokrotnego użytku opisanego wyżej (art. 40h ust. 2a).

3. Jeśli rozliczasz się w BDO, zobacz też ewidencja opakowań BDO oraz sprawozdanie o opłacie produktowej.

Autor

Piotr Chudeusz

ekspert ds. BDO, KOBiZE i ISO. Prowadzi sprawy BDO firm od 2010 roku.