Drewniane sztućce jednorazowe – opłata SUP i sprawozdanie

Sztućce nie są wymienione w załącznikach nr 6 i 9 do ustawy z 11 maja 2001 r. (Dz.U. 2024 poz. 433). Oznacza to, że nie ma ich ani w opłacie SUP pobieranej w punkcie sprzedaży (art. 3b i 3c), ani w rocznej opłacie producenta lub importera (art. 3k). Sztućce z tworzyw sztucznych występują natomiast w załączniku nr 7, czyli w wykazie objętym zakazem wprowadzania do obrotu (art. 3i). Zakaz z art. 3i dotyczy tylko produktów z tworzyw sztucznych, więc sztućce wyłącznie drewniane nim nie są objęte. Czy wyrób jest opakowaniem, ocenia się według art. 3 ust. 1 ustawy z 13 czerwca 2013 r. o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi. Jednorazowe sztućce są wymienione jako wyroby niebędące opakowaniami w przykładowym wykazie z rozporządzenia Ministra Środowiska z 22 października 2013 r. (załącznik, pkt 2 ppkt 2 lit. b), więc same nie są podstawą opłaty produktowej z art. 34–38 ustawy o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi; ta opłata może dotyczyć tylko opakowania, w którym je sprzedajesz. O sprawozdaniu BDO decyduje art. 73 ust. 1 albo art. 75 ust. 1 ustawy o odpadach.

Czy drewniane sztućce jednorazowe są opakowaniem?

Według art. 3 ust. 1 ustawy z 13 czerwca 2013 r. o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi opakowaniem jest wyrób, w tym wyrób bezzwrotny, wykonany z jakiegokolwiek materiału, przeznaczony do przechowywania, ochrony, przewozu, dostarczania lub prezentacji produktów, od surowców do towarów przetworzonych. Art. 3 ust. 2 pkt 2 lit. b tej ustawy dodaje przypadek wyrobu spełniającego funkcje opakowania z ust. 1, który jest jednorazowego użytku i został sprzedany, wypełniony, wytworzony lub przeznaczony do wypełniania w punkcie sprzedaży.

Jednorazowe sztućce są wprost wymienione jako wyroby niebędące opakowaniami w przykładowym wykazie z rozporządzenia Ministra Środowiska z 22 października 2013 r. (załącznik, pkt 2 ppkt 2 lit. b). Sztućce służące do jedzenia same nie przechowują, nie chronią ani nie przewożą produktu, więc nie są opakowaniem. Inaczej jest z kopertą lub pojemnikiem, w którym je sprzedajesz. Taki element może spełniać funkcje opakowania z art. 3 ust. 1.

W których mechanizmach ustawy SUP mieszczą się sztućce?

Ustawa z 11 maja 2001 r. o obowiązkach przedsiębiorców w zakresie gospodarowania niektórymi odpadami oraz o opłacie produktowej (Dz.U. 2024 poz. 433) przewiduje trzy odrębne mechanizmy dla produktów jednorazowych:

Z tego wynika, że opłata konsumencka z art. 3b i 3c oraz opłata producenta z art. 3k nie obejmują sztućców, bo nie ma ich na listach z załączników nr 6 i 9. Opłatę producenta z art. 3k wnosi się do 15 marca roku następnego (art. 3l ust. 3 tej ustawy), ale tylko za produkty z załącznika nr 9.

Czy drewniane sztućce obejmuje zakaz z załącznika nr 7?

Art. 3i ustawy z 11 maja 2001 r. w związku z załącznikiem nr 7 (Dz.U. 2024 poz. 433) obejmuje zakazem wprowadzania do obrotu m.in. sztućce, talerze, słomki, mieszadełka, patyczki do balonów, pojemniki EPS i wyroby oxo-degradowalne. Art. 3i zakazuje jednak wprowadzania do obrotu tylko produktów jednorazowego użytku z tworzyw sztucznych wymienionych w załączniku nr 7 (m.in. sztućce: widelce, noże, łyżki, pałeczki) oraz wyrobów z oksydegradowalnych tworzyw sztucznych. Sztućce wyłącznie drewniane nie są produktem z tworzywa sztucznego, więc zakaz ich nie obejmuje. Jeśli sztućce zawierają element z tworzywa sztucznego, porównaj ich budowę z załącznikiem nr 7 w ustawie (Dz.U. 2024 poz. 433).

Kiedy powstaje obowiązek sprawozdania?

Ustawa z 14 grudnia 2012 r. o odpadach przewiduje dwa odrębne roczne sprawozdania:

• Sprawozdanie o produktach, opakowaniach i gospodarowaniu odpadami z nich powstającymi (art. 73 ust. 1 ustawy o odpadach). Obejmuje wprowadzających opakowania, produkty w opakowaniach, pojazdy, sprzęt i baterie oraz kilka węższych kategorii. Obowiązek powstaje tylko wtedy, gdy podmiot mieści się w jednej z kategorii wymienionych w art. 73 ust. 1. Jeśli wprowadzasz opakowania, np. pakowane zestawy, możesz podlegać temu obowiązkowi z tytułu opakowań.
• Sprawozdanie o wytwarzanych odpadach (art. 75 ust. 1 pkt 1 ustawy o odpadach). Dotyczy wytwórcy odpadów obowiązanego do prowadzenia ewidencji odpadów (art. 66 ustawy o odpadach). Samo wytwarzanie odpadów, np. wiórów, takiego obowiązku nie tworzy, bo zależy on od progów zwolnienia z ewidencji.

Gdy obowiązek produktowy lub opakowaniowy wykonuje w imieniu przedsiębiorcy organizacja odzysku, to ona sporządza sprawozdanie zamiast niego (art. 74 ust. 1, 1a i 1b ustawy o odpadach). Zgodnie z ustawą o odpadach sprawozdanie odbiera marszałek województwa za pośrednictwem indywidualnego konta w BDO. Więcej o rozliczeniach znajdziesz w artykule o sprawozdaniu i opłacie SUP w BDO.

Co zrobić krok po kroku?

1. Porównaj swoje sztućce z pozycją dotyczącą sztućców w załączniku nr 7 do ustawy z 11 maja 2001 r. (art. 3i, Dz.U. 2024 poz. 433), zanim wprowadzisz je do obrotu.

2. Pamiętaj, że załączniki nr 6 (art. 3b i 3c) i nr 9 (art. 3k) tej ustawy nie wymieniają sztućców, więc opłat z tych załączników nie ustalasz dla sztućców.

3. Oceń według art. 3 ust. 1 ustawy o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi, czy opakowaniem jest coś, w czym sprzedajesz sztućce, np. koperta lub pojemnik.

4. Jeśli wprowadzasz opakowania, sprawdź, czy mieścisz się w kategoriach z art. 73 ust. 1 ustawy o odpadach.

5. Sprawdź, czy musisz prowadzić ewidencję odpadów. Od tego zależy sprawozdanie z art. 75 ust. 1 pkt 1 ustawy o odpadach.

Przykład: firma sprzedaje sztućce pakowane w papierową kopertę. Sztućce nie występują w załącznikach nr 6 i 9 do ustawy z 11 maja 2001 r. (art. 3b, 3c i 3k), ale trzeba je sprawdzić w załączniku nr 7 (art. 3i). Koperta może spełniać funkcje opakowania z art. 3 ust. 1 ustawy o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi. Wtedy firma jako wprowadzająca opakowania może mieścić się w kategoriach sprawozdania z art. 73 ust. 1 ustawy o odpadach. Opłata produktowa z art. 34–38 ustawy o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi powstaje dopiero wtedy, gdy podmiot nie osiągnął wymaganego poziomu recyklingu opakowań za dany rok (art. 17 ust. 1, art. 34 ust. 2); wnosi się ją do 15 marca roku następnego. Przedsiębiorcy, który w danym roku kalendarzowym wprowadza do obrotu produkty w opakowaniach o łącznej masie opakowań nieprzekraczającej 1 Mg, nie dotyczą przepisy o wnoszeniu opłaty produktowej (art. 6 ust. 3 pkt 1 ustawy o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi). Zwolnienie to stanowi pomoc de minimis i działa tylko wtedy, gdy przedsiębiorca do 15 marca każdego roku złoży marszałkowi województwa, za pośrednictwem BDO, zaświadczenia lub oświadczenie o pomocy de minimis wraz z wymaganymi informacjami i spełnia unijne warunki dopuszczalności tej pomocy (art. 7 ust. 1 i 4 tej ustawy). Nie zwalnia ono z wpisu do BDO (art. 10) ani z rocznego sprawozdania (art. 45).

Powiązane artykuły: jakie produkty jednorazowe trzeba wykazać w sprawozdaniu SUP, opłata SUP w BDO, sprawozdanie z wytwarzanych odpadów oraz rejestracja firmy w BDO.

Autor

Piotr Chudeusz

ekspert ds. BDO, KOBiZE i ISO. Prowadzi sprawy BDO firm od 2010 roku.