Czym różni się KOBiZE od EU-ETS? Wyjaśniamy różnicę

Raport roczny do Krajowej bazy (KOBiZE, art. 7 ustawy z 17 lipca 2009 r. o systemie zarzadzania emisjami) i unijny system handlu uprawnieniami do emisji (EU ETS, wdrozony ustawa z 12 czerwca 2015 r. o systemie handlu uprawnieniami do emisji gazow cieplarnianych) to dwa odrebne obowiazki oparte na dwoch roznych ustawach, administrowane przez ta sama instytucje (Krajowy osrodek). Raport do Krajowej bazy obejmuje kazdy podmiot korzystajacy ze srodowiska, ktorego dzialalnosc powoduje emisje, bez progu wielkosci. EU ETS to wezszy, odrebnie regulowany rezim (rejestr Unii, przydzial/zakup/rozliczanie uprawnien do emisji) — ustawa z 2009 r. sama go nie reguluje, tylko odsyla do ustawy z 2015 r. Podmiot moze podlegac obowiazkowi Krajowej bazy nie podlegajac EU ETS — to typowa sytuacja wiekszosci malych/srednich firm.

Krajowy ośrodek bilansowania i zarządzania emisjami („KOBiZE”) to powszechnie używany skrót nazwy instytucji utworzonej ustawą z dnia 17 lipca 2009 r. o systemie zarządzania emisjami gazów cieplarnianych i innych substancji (art. 3 ust. 1). Jej zadania wykonuje Instytut Ochrony Środowiska w Warszawie (art. 4 ust. 1), pod nadzorem ministra właściwego do spraw klimatu (art. 5 ust. 1). Do głównych zadań Krajowego ośrodka należy prowadzenie Krajowej bazy o emisjach gazów cieplarnianych i innych substancji („Krajowa baza”, art. 3 ust. 2 pkt 1) — elektronicznego systemu, do którego „raport KOBiZE” (nazwa potoczna) jest składany raz do roku, w terminie do końca lutego, za rok poprzedni (art. 7 ust. 1).

Obowiązek sporządzenia i wprowadzenia tego raportu powstaje dla każdego roku kalendarzowego, w którym podmiot korzystający ze środowiska prowadził działalność powodującą emisje — wyzwala go sam fakt emitowania, bez odrębnego progu rejestracyjnego (art. 7 ust. 1 i 2c). Jeżeli w trakcie roku działalność przejmuje inny podmiot, obowiązek za ten rok co do zasady przechodzi na następcę (art. 7 ust. 2a); przy braku następstwa prawnego każdy podmiot rozlicza własny okres prowadzenia działalności (art. 7 ust. 2b).

EU ETS jest natomiast odrębnym, węższym reżimem: ustawa z 2009 r. nie reguluje go samodzielnie, tylko odsyła do ustawy z dnia 12 czerwca 2015 r. o systemie handlu uprawnieniami do emisji gazów cieplarnianych, a Krajowy ośrodek administruje nim na osobnej podstawie (art. 3 ust. 2 pkt 2 i pkt 10 ustawy z 2009 r.) — prowadzenie elektronicznej bazy instalacji objętych EU ETS, funkcja prowadzącego aukcję uprawnień, zarządzanie zbiorem rachunków w rejestrze Unii. To, że jedna instytucja obsługuje oba systemy, jest najbardziej prawdopodobnym źródłem częstego mylenia tych dwóch odrębnych obowiązków — podleganie raportowaniu do Krajowej bazy nie oznacza automatycznie podlegania EU ETS, i odwrotnie.

Czy każdy, kto składa raport do KOBiZE, podlega też EU ETS?

Nie. Raport do Krajowej bazy (KOBiZE) musi złożyć każdy podmiot korzystający ze środowiska, którego działalność powoduje emisje, bez progu wielkości. EU ETS to odrębny, węższy system uregulowany inną ustawą (z 2015 r.) i wymaga osobnej analizy, czy dana instalacja jest nim objęta — podleganie jednemu obowiązkowi nie oznacza podlegania drugiemu.

Do kiedy trzeba złożyć raport do Krajowej bazy KOBiZE?

Raport za dany rok kalendarzowy składa się w terminie do końca lutego roku następnego (art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 17 lipca 2009 r. o systemie zarządzania emisjami).

Autor

Piotr Chudeusz

ekspert ds. BDO, KOBiZE i ISO. Prowadzi sprawy BDO firm od 2010 roku.