Kto może korzystać z raportu uproszczonego KOBiZE?

W przebadanych przepisach ustawy nie wyodrębniono osobnego kręgu uprawnionych do wersji uproszczonej raportu. Roczny raport do Krajowej bazy KOBiZE składa każdy podmiot korzystający ze środowiska, którego działalność powoduje emisje (art. 7 ust. 1 ustawy z 17 lipca 2009 r. o systemie zarządzania emisjami gazów cieplarnianych i innych substancji). Ustawa nie przewiduje progu wielkości emisji ani skali działalności, a raport za rok poprzedni składa się do końca lutego (art. 7 ust. 1 tej ustawy).

Kogo dotyczy obowiązek raportowania?

Podmiotem obowiązanym jest podmiot korzystający ze środowiska (art. 2 pkt 20 ustawy z 17 lipca 2009 r. w zw. z art. 3 pkt 20 Prawa ochrony środowiska), którego działalność powoduje emisje w rozumieniu art. 2 pkt 5 tej ustawy. Obowiązek z art. 7 ust. 1 powstaje z samego faktu emitowania w danym roku kalendarzowym. Nie trzeba wpisu do odrębnego rejestru ani złożenia wniosku.

W art. 1-7 ustawy z 2009 r. nie ma progu emisji, przychodu ani skali działalności, który zwalniałby przedsiębiorcę z raportowania (art. 7 ust. 1). Dotyczy to także jednoosobowej działalności gospodarczej, bo dla przedsiębiorcy nie ma węższego zakresu z art. 7 ust. 1a. Progu nie znaleziono też w rozporządzeniu Ministra Klimatu i Środowiska z 26 października 2022 r. (Dz.U. 2022 poz. 2217) ani w poradniku KOBiZE. Nie zbadano jednak, czy rozporządzenie wydane na podstawie art. 7 ust. 4 ustawy wprowadza dodatkowy próg.

Jeśli w trakcie roku działalność przejmuje inny podmiot, obowiązek za ten rok co do zasady przechodzi na następcę (art. 7 ust. 2a ustawy z 2009 r.). Gdy nie ma następstwa prawnego, każdy podmiot rozlicza własny okres prowadzenia działalności (art. 7 ust. 2b tej ustawy).

Kto nie ma obowiązku złożenia raportu?

Potwierdzone są trzy sytuacje.

Przykład: osoba fizyczna niebędąca przedsiębiorcą, która używa wyłącznie prywatnego samochodu, korzysta z „urządzenia”, a nie z „instalacji” ani źródła spalania paliw. Dlatego nie ma obowiązku raportowania z art. 7 ust. 1a ustawy z 2009 r. Ograniczenie to dotyczy tylko osób fizycznych niebędących przedsiębiorcami. Dla przedsiębiorcy zakres jest pełny, bez progu (art. 7 ust. 1). Więcej o pojazdach firmowych piszemy w tekście o samochodach służbowych w raporcie KOBiZE.

Jak i do kiedy złożyć raport?

Raport dotyczący poprzedniego roku kalendarzowego sporządza się i wprowadza do Krajowej bazy do końca lutego każdego roku (art. 7 ust. 1 ustawy z 2009 r.). Składa się go wyłącznie elektronicznie przez portal krajowabaza.kobize.pl, na koncie utworzonym dla podmiotu (§ 3-4 rozporządzenia, Dz.U. 2022 poz. 2217, wydanego na podstawie art. 7 ust. 7 ustawy). Konto zakłada się formularzem rejestracyjnym po uwierzytelnieniu przez węzeł krajowy identyfikacji elektronicznej, np. przez login.gov.pl.

Zgodnie z rozporządzeniem (Dz.U. 2022 poz. 2217, wydanym na podstawie art. 7 ust. 7 ustawy) i oficjalnym poradnikiem KOBiZE raport wypełnia się etapami. Najpierw zatwierdza się sprawozdania cząstkowe przyciskiem „Zatwierdź sprawozdanie”, a potem klika „Wyślij” w oknie raportu zbiorczego. System odrzuca wysyłkę, gdy wykryje błędy. Szczegóły praktyczne opisujemy w materiale o raporcie KOBiZE.

Czy próg 1 MW wpływa na obowiązek?

Nie. Art. 8 ustawy z 2009 r. reguluje wyłącznie korektę raportu na żądanie Krajowego Ośrodka Bilansowania i Zarządzania Emisjami (ust. 2-3) lub wojewódzkiego inspektora ochrony środowiska (ust. 5-7). Przy wątpliwościach co do poprawności raportu Krajowy Ośrodek wyznacza 14-dniowe terminy na wyjaśnienia i korektę (art. 8 ust. 2-3). Próg źródła spalania paliw o nominalnej mocy cieplnej niemniejszej niż 1 MW (art. 157a ust. 1 pkt 7 Prawa ochrony środowiska) występuje wyłącznie w art. 8 ust. 4 pkt 3. Decyduje on tylko o tym, czy Krajowy Ośrodek może fakultatywnie zawiadomić wojewódzkiego inspektora ochrony środowiska, do 15 września. Nie jest warunkiem powstania obowiązku z art. 7 ust. 1.

Jak raport łączy się z wykazem opłatowym?

Wykaz opłatowy za wprowadzanie gazów lub pyłów do powietrza sporządza się na podstawie raportu z art. 7 ust. 1 ustawy z 2009 r. (art. 286 ust. 3 pkt 1 Prawa ochrony środowiska w zw. z art. 7 ust. 1 tej ustawy). To jednak dwa odrębne obowiązki. Wykaz składa się marszałkowi województwa, a opłatę wnosi na rachunek urzędu marszałkowskiego do 31 marca następnego roku (art. 285 ust. 2 i art. 286 ust. 1 Prawa ochrony środowiska). Nie wnosi się opłaty z tytułu danego rodzaju korzystania ze środowiska, której roczna wysokość nie przekracza 800 zł, a gdy opłata z tytułu danego rodzaju nie przekracza 100 zł, nie trzeba za ten rodzaj składać wykazu (art. 289 ust. 1 tej ustawy), a raport KOBiZE do końca lutego (art. 7 ust. 1 ustawy z 2009 r.). Złożenie raportu nie zastępuje wykazu. Nie zbadano, czy przepisy przewidują formalną sekwencję składania obu dokumentów. Więcej o obowiązkach i kontrolach KOBiZE znajdziesz w osobnym artykule.

Co zrobić teraz?

1. Ustal, czy w ubiegłym roku kalendarzowym Twoja działalność powodowała emisje. Jeśli nie, w formularzu Krajowej bazy zaznacz „Brak działalności powodującej emisję” (art. 7 ust. 1 ustawy z 2009 r. oraz poradnik KOBiZE).

2. Jeśli jesteś przedsiębiorcą i działalność powodowała emisje, złóż raport do końca lutego. Ustawa nie przewiduje progu skali działalności (art. 7 ust. 1 ustawy z 2009 r.).

3. Jeśli jesteś osobą fizyczną bez działalności gospodarczej, sprawdź, czy eksploatujesz instalację wymagającą pozwolenia lub źródło spalania paliw (art. 7 ust. 1a ustawy z 2009 r.).

4. Zacznij od konta na portalu krajowabaza.kobize.pl. Zobacz też, czy rejestracja w KOBiZE jest obowiązkowa.

Warto sprawdzić w oficjalnym poradniku KOBiZE na stronie krajowabaza.kobize.pl, jak w formularzu oznaczyć brak działalności powodującej emisję i jak działa przycisk „Pobierz do korekty”. Przycisk ten operacyjnie umożliwia poprawienie wysłanego raportu, ale ustawa ani rozporządzenie nie nazywają tego odrębnym uprawnieniem podmiotu.

Autor

Piotr Chudeusz

ekspert ds. BDO, KOBiZE i ISO. Prowadzi sprawy BDO firm od 2010 roku.