Ślad węglowy firmy: skąd wziąć dane o działalności

Dane o własnej działalności do śladu węglowego firmy bierze się z dokumentów paliw i floty, bo raport do Krajowej bazy KOBiZE obejmuje m.in. rodzaj silnika oraz rodzaj i ilość spalonego paliwa (rozporządzenie, Dz.U. 2022 poz. 2217). Gdy marszałek województwa uzna sprawozdanie BDO za niezgodne ze stanem faktycznym, wezwie do korekty w terminie do 14 dni (art. 77 ustawy o odpadach).

Skąd wziąć dane do raportu emisji?

Roczny raport do Krajowej bazy o emisjach gazów cieplarnianych i innych substancji sporządza się według rozporządzenia Ministra Klimatu i Środowiska z 26 października 2022 r. (Dz.U. 2022 poz. 2217), wydanego na podstawie art. 7 ust. 7 ustawy z 17 lipca 2009 r. o systemie zarządzania emisjami gazów cieplarnianych i innych substancji. Rozporządzenie wskazuje, jakie informacje trzeba zebrać. Są to dane podmiotu, miejsca korzystania ze środowiska, sprawozdania dla tych miejsc oraz sprawozdanie z eksploatacji urządzeń, czyli rodzaj urządzenia, rodzaj silnika oraz rodzaj i ilość spalonego paliwa.

W praktyce oznacza to, że punktem wyjścia są własne dokumenty firmy: faktury i dokumenty zakupu paliw, ewidencja pojazdów i innych urządzeń z silnikami oraz dane o miejscach, w których firma prowadzi działalność. Ten wniosek opiera się na zakresie informacji wymaganych w rozporządzeniu. Samo rozporządzenie nie wskazuje, z jakich dokumentów firma ma te dane wziąć.

Przed zbieraniem danych warto sprawdzić w portalu Krajowej bazy (krajowabaza.kobize.pl) załącznik do rozporządzenia Dz.U. 2022 poz. 2217. Zawiera on szczegółowy zakres informacji dla każdej części raportu.

Jakie dane zebrać w praktyce?

Z wymogów rozporządzenia Dz.U. 2022 poz. 2217 wynika następująca lista robocza. To wniosek z zakresu raportu, a nie lista dokumentów narzucona przepisem.

• Dane identyfikacyjne podmiotu – pierwsza część raportu; jej dokładny zakres określa załącznik do rozporządzenia Dz.U. 2022 poz. 2217.
• Wykaz miejsc prowadzenia działalności, z której powstają emisje.
• Wykaz pojazdów i innych urządzeń niestacjonarnych z informacją o rodzaju urządzenia i rodzaju silnika.
• Zużycie paliwa: rodzaj i ilość paliwa spalonego w tych urządzeniach, czyli zwykle dane z faktur i kart paliwowych za cały rok kalendarzowy.

Przykład: przedsiębiorca prowadzący jednoosobową działalność, który w firmie używa jednego samochodu spalinowego, zbiera dla niego rodzaj silnika oraz rodzaj i ilość paliwa zatankowanego w roku, którego dotyczy raport. Ograniczenie obowiązku do instalacji wymagającej pozwolenia lub źródła spalania paliw dotyczy wyłącznie osoby fizycznej niebędącej przedsiębiorcą (art. 7 ust. 1a ustawy z 2009 r.).

Czy firma musi składać raport do KOBiZE?

„KOBiZE” to powszechnie używany skrót nazwy Krajowy ośrodek bilansowania i zarządzania emisjami. Ośrodek utworzono na podstawie art. 3 ust. 1 ustawy z 2009 r., a jego zadania wykonuje Instytut Ochrony Środowiska w Warszawie (art. 4 ust. 1). Ośrodek prowadzi Krajową bazę (art. 3 ust. 2 pkt 1).

Podmiot korzystający ze środowiska, którego działalność powoduje emisje, sporządza i wprowadza do Krajowej bazy raport za poprzedni rok kalendarzowy do końca lutego każdego roku (art. 7 ust. 1 ustawy z 2009 r.). Obowiązek wyzwala sam fakt emitowania. Art. 1–7 ustawy nie przewidują odrębnego progu rejestracyjnego. Powstaje on osobno za każdy rok, w którym działalność powodowała emisje (art. 7 ust. 1 i 2c).

Jeśli w trakcie roku działalność przejmuje inny podmiot, obowiązek za ten rok co do zasady przechodzi na następcę (art. 7 ust. 2a). Bez następstwa prawnego każdy podmiot rozlicza własny okres prowadzenia działalności (art. 7 ust. 2b). Szerzej o tym, czy rejestracja w KOBiZE jest obowiązkowa, piszemy w artykule Czy rejestracja w KOBiZE jest obowiązkowa?.

Czy samochody służbowe trzeba uwzględnić w danych?

Tak, jeśli firma jest przedsiębiorcą (także prowadzącym jednoosobową działalność) i w ramach działalności używa pojazdów spalinowych. Pojazdy są w Prawie ochrony środowiska „urządzeniami” (art. 3 pkt 42 ustawy z 27 kwietnia 2001 r.), a spaliny z silnika są „emisją” (art. 3 pkt 4). Art. 7 ust. 1 ustawy z 2009 r. nie ogranicza obowiązku do posiadaczy instalacji. Rozporządzenie Dz.U. 2022 poz. 2217 ma osobną część raportu o urządzeniach, bez progu ilościowego. Oficjalny poradnik KOBiZE potwierdza, że obejmuje ona wprost środki transportu, np. samochody, bez minimalnej liczby pojazdów.

W praktyce oznacza to, że nawet pojedynczy samochód używany w działalności gospodarczej należy ująć w zestawieniu paliwa. To wniosek z powyższego łańcucha przepisów.

Jak złożyć raport i poprawić w nim błąd?

Raport wprowadza się wyłącznie elektronicznie przez portal Krajowej bazy, na koncie utworzonym dla podmiotu (§ 3–4 rozporządzenia Dz.U. 2022 poz. 2217). Konto zakłada się formularzem rejestracyjnym („Zarejestruj podmiot”), złożonym po uwierzytelnieniu przez login.gov.pl, profil zaufany lub e-dowód. Wysyłka wymaga zatwierdzenia wszystkich sprawozdań cząstkowych przyciskiem „Zatwierdź sprawozdanie”, a potem kliknięcia „Wyślij” w raporcie zbiorczym. System odrzuca wysyłkę przy wykrytych błędach. Sesja logowania trwa 60 minut.

Wysłany raport można poprawić przyciskiem „Pobierz do korekty”. Tworzy on edytowalną kopię i zachowuje oryginał. Według oficjalnego poradnika KOBiZE jest to funkcja systemu, a nie odrębne uprawnienie nazwane w ustawie czy rozporządzeniu. Korekta na żądanie Krajowego ośrodka lub WIOŚ to osobny mechanizm z art. 8 ustawy z 2009 r.

Co się dzieje, gdy marszałek zakwestionuje sprawozdanie BDO?

Ta procedura dotyczy sprawozdań posiadaczy odpadów w BDO, czyli innego obowiązku niż raport emisji do KOBiZE. Marszałek województwa weryfikuje sprawozdania za poprzedni rok kalendarzowy do 30 września następnego roku (art. 77 ust. 1 ustawy z 14 grudnia 2012 r. o odpadach). Jeżeli stwierdzi niezgodność ze stanem faktycznym, wzywa za pośrednictwem konta BDO do korekty. Termin nie może być dłuższy niż 14 dni od otrzymania wezwania (art. 77 ust. 2). To górna granica, więc marszałek może wyznaczyć termin krótszy.

Brak korekty w wyznaczonym terminie oznacza, że uznaje się, iż posiadacz odpadów nie wykonał obowiązku przekazania sprawozdania (art. 77 ust. 3). Otwiera to drogę do grzywny z art. 180a ustawy o odpadach, mimo że sprawozdanie złożono pierwotnie. Poza wezwaniem system BDO pozwala też poprawić sprawozdanie z własnej inicjatywy. Jest to funkcja systemu, a nie uprawnienie wynikające z art. 77.

Po wezwaniu warto sprawdzić na koncie BDO datę jego otrzymania oraz wyznaczony w nim termin. Od tej daty liczy się czas na korektę. Problemy z wejściem na konto omawiamy w artykule BDO – logowanie, link nie działa.

Jakie są wyjątki i przypadki brzegowe?

• Brak emisji w danym roku. Obowiązek powstaje tylko za rok, w którym działalność powodowała emisje (art. 7 ust. 1 i 2c ustawy z 2009 r.). Według poradnika KOBiZE jedynym zwolnieniem z raportu jest całkowity brak takiej działalności.
• Zmiana właściciela działalności. Obowiązek zależy od następstwa prawnego (art. 7 ust. 2a i 2b).
• Osoba fizyczna niebędąca przedsiębiorcą. Obowiązek obejmuje wyłącznie instalację wymagającą pozwolenia lub źródło spalania paliw (art. 7 ust. 1a).
• Mała flota. Z przepisów wynika, że próg liczby pojazdów nie istnieje (rozporządzenie Dz.U. 2022 poz. 2217, część o urządzeniach).

Gdy firma dopiero zaczyna działalność, warto sprawdzić w artykule BDO dla zakładających działalność, jakie obowiązki środowiskowe pojawiają się od początku.

Co zrobić teraz?

1. Ustal, czy w ubiegłym roku firma prowadziła działalność powodującą emisje, w tym używała pojazdów lub innych urządzeń z silnikami spalinowymi (art. 7 ust. 1 ustawy z 2009 r.).

2. Zbierz dokumenty zakupu paliw i ewidencję pojazdów. Sprawdź, czy z dokumentów da się odczytać rodzaj silnika oraz rodzaj i ilość paliwa, bo tego wymaga część raportu o urządzeniach.

3. Załóż konto w Krajowej bazie przez krajowabaza.kobize.pl i złóż raport do końca lutego.

4. Jeśli firma składa też sprawozdania BDO, śledź konto pod kątem wezwań marszałka województwa.

5. W razie wątpliwości co do zakresu obowiązku skonsultuj się z doradcą ds. środowiskowych.

Źródła oficjalne: ustawa o systemie zarządzania emisjami gazów cieplarnianych i innych substancji (Dz.U. 2026 poz. 526) oraz ustawa o odpadach (Dz.U. 2026 poz. 1328).

Autor

Piotr Chudeusz

ekspert ds. BDO, KOBiZE i ISO. Prowadzi sprawy BDO firm od 2010 roku.