Odpady powstają u klienta podczas usługi – kto jest wytwórcą?

Przy budowie, remoncie, sprzątaniu, konserwacji i naprawach wytwórcą odpadów jest firma, która usługę świadczy (art. 3 ust. 1 pkt 32 ustawy o odpadach). Dotyczy to także czyszczenia zbiorników lub urządzeń, a umowa o świadczenie usługi może wskazać innego wytwórcę, na przykład zleceniodawcę.

Odpady, które powstają w obiekcie klienta, nie stają się automatycznie odpadami klienta. Ustawa z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (Dz.U. 2023 poz. 1587) najpierw ustala ogólną definicję wytwórcy, a potem osobno rozstrzyga, kto jest nim przy wybranych usługach. Poniżej znajdziesz regułę, jej warunek, wyjątki i prosty sposób sprawdzenia własnej sytuacji.

Ogólna definicja wytwórcy odpadów

Wytwórcą odpadów jest każdy, czyja działalność powoduje powstawanie odpadów (art. 3 ust. 1 pkt 32 ustawy o odpadach). Liczy się więc to, czyja działalność jest przyczyną powstania odpadu, a nie to, do kogo należy miejsce, w którym odpad się pojawił.

Reguła dla usług świadczonych u klienta

Ta sama definicja zawiera regułę szczególną. Jeżeli odpady powstają w wyniku świadczenia usług w zakresie:

• budowy,
• rozbiórki,
• remontu obiektów,
• czyszczenia zbiorników lub urządzeń,
• sprzątania,
• konserwacji,
• napraw,

wytwórcą jest podmiot, który świadczy usługę, czyli wykonawca pracujący u klienta (art. 3 ust. 1 pkt 32 ustawy o odpadach). Warunkiem jest to, aby odpady powstawały właśnie w wyniku takiej usługi. Katalog usług jest zamknięty, więc reguła nie obejmuje innych rodzajów usług.

Jak wygląda to w praktyce?

Wyjątki i przypadki brzegowe

• Umowa może przesunąć rolę wytwórcy. Przepis stosuje się, chyba że umowa o świadczenie usługi stanowi inaczej. Umowa może wskazać innego wytwórcę, na przykład zleceniodawcę. Zapis powinien być jednoznaczny i dotyczyć odpadów powstających przy tej konkretnej usłudze.
• Usługa spoza katalogu. Jeśli Twoja usługa nie mieści się w żadnej z wymienionych pozycji, reguły szczególnej nie stosujesz. Wytwórcę ustalasz wtedy według ogólnej definicji, czyli pytasz, czyja działalność powoduje powstanie odpadów.
• Wytwórca to nie to samo co podmiot wpisany do BDO. Rola wytwórcy z art. 3 ust. 1 pkt 32 nie rozstrzyga, czy musisz mieć wpis do rejestru BDO ani czy podlegasz zwolnieniom z ewidencji. To wynika z innych przepisów ustawy o odpadach (art. 49-51) i ocenia się to osobno.

Przykład: ekipa remontowa i właściciel lokalu

Firma remontowa wymienia okna i podłogi w biurze klienta. Powstają odpady z demontażu. Remont obiektu mieści się w katalogu, więc jeśli umowa nie mówi nic o odpadach, wytwórcą jest firma remontowa. Jeżeli natomiast w umowie wpisano, że wytwórcą odpadów jest zleceniodawca, rola przechodzi na niego. Inaczej jest przy usłudze spoza katalogu, na przykład szkoleniu prowadzonym w sali klienta: tu nie ma reguły szczególnej, więc sprawdzasz, czyja działalność spowodowała powstanie odpadu.

Co zrobić teraz?

1. Zapisz, jaką usługę świadczysz i czy mieści się w katalogu: budowa, rozbiórka, remont obiektów, czyszczenie zbiorników lub urządzeń, sprzątanie, konserwacja, naprawy.

2. Otwórz umowę z klientem i sprawdź, czy wskazuje innego wytwórcę odpadów niż wykonawca.

3. Jeśli usługa mieści się w katalogu, a umowa milczy, przyjmij, że wytwórcą jesteś Ty, i dopiero wtedy oceń swoje obowiązki ewidencyjne i sprawozdawcze.

4. Przy usłudze spoza katalogu ustal wytwórcę według ogólnej definicji.

Praktyczne wskazówki znajdziesz w poradnikach: wytwórca odpadów przy usługach – krok po kroku oraz jak poprawić błąd w ustaleniu wytwórcy. Firmom sprzątającym pomoże omówienie BDO dla branży sprzątania i usług porządkowych, a o obowiązkach wytwórcy przeczytasz w opisie obsługi BDO dla producenta i wytwórcy. Jeśli masz wątpliwości, jak rozliczać odpady powstające przy Twoich usługach, skontaktuj się z ekspertem BDO.

Czy umowa z klientem może zmienić to, kto jest wytwórcą odpadów?

Tak. Reguła, że wytwórcą odpadów z usług budowlanych, remontowych, sprzątania, konserwacji i napraw jest wykonawca, obowiązuje, chyba że umowa o świadczenie usługi stanowi inaczej (art. 3 ust. 1 pkt 32 ustawy o odpadach). Umowa może więc wskazać innego wytwórcę, na przykład zleceniodawcę. Dla usług spoza katalogu wytwórcę ustala się według ogólnej definicji: wytwórcą jest ten, czyja działalność powoduje powstawanie odpadów.

Autor

Piotr Chudeusz

ekspert ds. BDO, KOBiZE i ISO. Prowadzi sprawy BDO firm od 2010 roku.