Rolnik, worki i skrzynki: czy wprowadza opakowania?

Rolnik, który w ramach działalności gospodarczej pakuje własne warzywa w worki i skrzynki i przekazuje je odbiorcom, co do zasady wprowadza produkty w opakowaniach (art. 8 pkt 23 ustawy z 13 czerwca 2013 r. o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi). Wprowadzającym opakowania (art. 8 pkt 22) jest natomiast przedsiębiorca wytwarzający, importujący lub dokonujący WNT albo WDT pustych opakowań. Samo kupowanie pustych worków i skrzynek nie daje tej roli.

Czy worek i skrzynka to opakowanie w rozumieniu ustawy?

Tak. Według art. 3 ust. 1 ustawy o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi opakowaniem jest wyrób, w tym wyrób bezzwrotny, wykonany z jakiegokolwiek materiału, przeznaczony do przechowywania, ochrony, przewozu, dostarczania lub prezentacji produktów, od surowców do towarów przetworzonych. Worek i skrzynka, w których warzywa są przechowywane, chronione w transporcie i dostarczane odbiorcy, mieszczą się w tej definicji. Przepis obowiązuje od 1 stycznia 2014 r. O statusie opakowania decyduje więc funkcja wyrobu, a nie jego forma.

Którą rolę ma rolnik: wprowadzającego opakowania czy produkty w opakowaniach?

Ustawa wyróżnia dwie odrębne role (art. 8 pkt 22 i 23 ustawy o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi). Każda ma własny tytuł do wpisu do rejestru BDO i częściowo inny zestaw dalszych obowiązków. Recykling, opłata produktowa i kampanie edukacyjne są przypisane wyłącznie drugiej roli.

Definicja z art. 8 pkt 23 dotyczy przedsiębiorcy wykonującego działalność gospodarczą w zakresie wprowadzania do obrotu produktów w opakowaniach, a jej lista jest otwarta („w szczególności”). Obejmuje m.in. wprowadzającego do obrotu produkty w opakowaniach pod własnym oznaczeniem, czyli znakiem towarowym albo własnym imieniem i nazwiskiem lub nazwą, oraz pakującego produkty wytworzone przez innego przedsiębiorcę i wprowadzającego je do obrotu. Import i wewnątrzwspólnotowe nabycie produktów w opakowaniach na potrzeby działalności gospodarczej też są wprowadzeniem do obrotu (art. 8 pkt 24).

Rolnik pakujący własne warzywa i sprzedający je w ramach działalności gospodarczej mieści się więc w definicji z art. 8 pkt 23, a gdy sprzedaje je pod własnym oznaczeniem, czyli znakiem towarowym albo własnym imieniem i nazwiskiem lub nazwą, wprost w art. 8 pkt 23 lit. a. Kupując puste worki i skrzynki od dostawcy, nie staje się wprowadzającym opakowania (art. 8 pkt 22). Tę rolę ma dostawca pustych opakowań. Rolnik miałby ją dopiero wtedy, gdyby sam wytwarzał, importował albo dokonywał WNT lub WDT pustych opakowań. Wtedy podlegałby obowiązkom obu tytułów niezależnie (art. 8 pkt 22 i 23).

Kiedy dochodzi do wprowadzenia do obrotu?

Dla produkcji krajowej według art. 9 ust. 1–3 w zw. z art. 8 pkt 24 ustawy o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi wprowadzenie następuje w dniu wydania z magazynu albo przekazania osobie trzeciej. Przy imporcie liczy się dzień przywozu na terytorium kraju. Przy WNT liczy się dzień wystawienia faktury potwierdzającej WNT. Gdy zachodzi kilka z tych zdarzeń, decyduje najwcześniejsze. Ciężar dowodu, że wprowadzenie nie nastąpiło albo nastąpiło w innym dniu, spoczywa na przedsiębiorcy (art. 9 ust. 1–3). Rolnik powinien więc dokumentować daty wydania partii warzyw z gospodarstwa.

Jakie obowiązki ma wprowadzający produkty w opakowaniach?

• Wpis do rejestru BDO. Obowiązek wpisu z tego tytułu wynika z art. 50 ust. 1 pkt 6 lit. e–f ustawy o odpadach w zw. z art. 8 pkt 23 ustawy o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi. Zwolnienie z wpisu dla rolników gospodarujących na użytkach rolnych o powierzchni poniżej 75 hektarów (art. 51 ust. 2 pkt 5 ustawy o odpadach) działa tylko wtedy, gdy rolnik nie podlega wpisowi z innego tytułu, więc nie zwalnia z wpisu jako wprowadzającego produkty w opakowaniach. Jak się zarejestrować, opisuje artykuł rejestracja firmy w BDO.
• Ewidencja masy opakowań. Brak ewidencji obejmującej informacje o masie opakowań, w których przedsiębiorca wprowadził do obrotu produkty w danym roku kalendarzowym (art. 22 ust. 1), jest zagrożony karą z art. 56 ust. 1 pkt 8 ustawy o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi. Informacje z ewidencji przechowuje się przez 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, którego dotyczą (art. 22 ust. 2 ustawy o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi). Szczegóły są w poradniku o ewidencji opakowań w BDO.
• Recykling, opłata produktowa i kampanie edukacyjne. Ustawa o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi przypisuje je roli z art. 8 pkt 23, nie roli z pkt 22. Sposób rozliczenia opisuje artykuł o sprawozdaniu i opłacie produktowej.

Czy małe ilości opakowań zwalniają z obowiązków?

Częściowo. Według art. 6 ust. 3 ustawy o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi wprowadzający produkty w opakowaniach, który w danym roku kalendarzowym wprowadził do obrotu produkty w opakowaniach o łącznej masie nieprzekraczającej 1 Mg, nie podlega przepisom o wymaganych poziomach recyklingu, udziale wagowym tworzyw sztucznych z recyklingu, poziomach selektywnego zbierania, wnoszeniu opłaty produktowej i dokumentach potwierdzających recykling, eksport i WDT odpadów opakowaniowych. Nie podlega też obowiązkowi publicznych kampanii edukacyjnych (art. 19 ust. 1) ani sprawozdaniom o środkach na te kampanie (art. 6 ust. 3 pkt 2). Zwolnienie działa pod warunkiem z art. 7 ust. 1 i 4. Do 15 marca każdego roku trzeba złożyć marszałkowi województwa za pośrednictwem BDO zaświadczenia lub oświadczenie o pomocy de minimis wraz z wymaganymi informacjami. Trzeba też spełnić unijne warunki dopuszczalności tej pomocy. Gdy limit de minimis zostanie przekroczony, zwolnienia nie ma.

Zwolnienie nie obejmuje wpisu do rejestru BDO (art. 6 ust. 3 go nie wymienia). Nie obejmuje też rocznego sprawozdania (art. 45 w zw. z art. 73 ustawy o odpadach) poza częścią o środkach na kampanie edukacyjne.

Jaka kara grozi za zaniedbania?

Za nieprowadzenie ewidencji masy opakowań, w których wprowadzono do obrotu produkty, art. 56 ust. 1 pkt 8 w zw. z art. 57 pkt 1 ustawy o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi (tekst jednolity Dz.U. 2026 poz. 619) przewiduje karę pieniężną od 10 000 do 500 000 zł. Kwotę dopasowuje się do konkretnego punktu art. 56 ust. 1 według art. 57, więc nie ma jednej stawki dla wszystkich naruszeń. Ustawa o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi nie przewiduje kary za niezłożenie rocznego sprawozdania przez wprowadzającego produkty w opakowaniach. Jest to wykroczenie z art. 180a ustawy o odpadach.

Co zrobić w gospodarstwie krok po kroku?

1. Ustal, czy pakujesz i sprzedajesz warzywa w ramach działalności gospodarczej. Art. 8 pkt 23 ustawy o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi dotyczy przedsiębiorcy wykonującego działalność gospodarczą w zakresie wprowadzania do obrotu produktów w opakowaniach.

2. Zważ opakowania, w których w roku kalendarzowym wprowadziłeś produkty do obrotu, i prowadź z nich ewidencję (art. 22 ust. 1; brak ewidencji grozi karą z art. 56 ust. 1 pkt 8 w zw. z art. 57 pkt 1 ustawy o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi).

3. Zarejestruj się w BDO (art. 50 ust. 1 pkt 6 lit. e–f ustawy o odpadach).

4. Jeśli masa opakowań nie przekracza 1 Mg, złóż do 15 marca dokumenty de minimis za pośrednictwem BDO i spełnij unijne warunki dopuszczalności pomocy (art. 7 ust. 1 i 4 ustawy o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi).

Autor

Piotr Chudeusz

ekspert ds. BDO, KOBiZE i ISO. Prowadzi sprawy BDO firm od 2010 roku.