Opakowania po nawozach i środkach ochrony roślin

Opakowania po środkach ochrony roślin, które są środkami niebezpiecznymi, użytkownik zwraca sprzedawcy detalicznemu lub hurtowemu takich środków (art. 43 ust. 1 i 2 ustawy z 13 czerwca 2013 r. o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi). Za niezwrócenie grozi grzywna (art. 61). Art. 43 nie wymienia nawozów, więc ten obowiązek zwrotu nie dotyczy opakowań po samych nawozach.

Kto i komu przekazuje opakowania po środkach ochrony roślin?

Obowiązek ma dwie strony. Zgodnie z art. 43 ust. 1 ustawy z dnia 13 czerwca 2013 r. o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi przedsiębiorca prowadzący jednostkę handlu detalicznego lub hurtowego, który sprzedaje środki niebezpieczne będące środkami ochrony roślin, jest obowiązany przyjmować od użytkowników odpady opakowaniowe po tych środkach. Z kolei art. 43 ust. 2 tej ustawy stanowi, że użytkownik środków niebezpiecznych będących środkami ochrony roślin jest obowiązany zwrócić odpady opakowaniowe po tych środkach właśnie temu przedsiębiorcy (tekst jednolity: Dz.U. 2026 poz. 619).

W praktyce oznacza to, że rolnik, ogrodnik czy gospodarstwo, które zużyło niebezpieczny środek ochrony roślin, nie powinno traktować pustego opakowania jak zwykłego odpadu z gospodarstwa, tylko zanieść je do sprzedawcy takich środków (wniosek z art. 43 ust. 1 i 2 ustawy o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi).

Sprzedawca nie zostaje z tymi opakowaniami sam: zgodnie z art. 18 ust. 2 ustawy o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi wprowadzający środki niebezpieczne będące środkami ochrony roślin jest obowiązany sfinansować koszty ich zbierania przez sprzedawcę oraz odebrać od niego, na własny koszt, odpady opakowaniowe po tych środkach.

Czy przepis obejmuje także opakowania po nawozach?

Art. 43 ust. 1 i 2 ustawy o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi mówi wyłącznie o odpadach opakowaniowych po środkach niebezpiecznych będących środkami ochrony roślin. Nawozów ten przepis nie wymienia, a art. 61 przewiduje grzywnę tylko za niezwrócenie opakowań po takich środkach. W praktyce oznacza to, że sam brak zwrotu opakowania po nawozie nie podlega karze z art. 61 (wniosek z art. 43 i art. 61 tej ustawy).

To nie znaczy, że opakowanie po nawozie można zostawić dowolnie: sposób postępowania z nim wynika z odrębnych przepisów o odpadach, a nie z art. 43. Jeśli kupujesz produkt, który jest jednocześnie środkiem ochrony roślin (np. preparat łączący nawożenie z ochroną), sprawdź na etykiecie, czy jest oznaczony jako niebezpieczny; jeśli tak, opakowanie po nim zwracasz sprzedawcy na zasadach art. 43 ust. 2. W pozostałych wątpliwościach zapytaj sprzedawcę lub urząd marszałkowski, jak postąpić z konkretnym opakowaniem.

Co grozi za niezwrócenie opakowań?

Zgodnie z art. 61 ustawy o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi, kto jako użytkownik środka niebezpiecznego będącego środkiem ochrony roślin nie zwraca odpadów opakowaniowych po tym środku przedsiębiorcy prowadzącemu jednostkę handlu detalicznego lub hurtowego, który sprzedaje środki niebezpieczne w opakowaniach, podlega karze grzywny. Przepis ten ma obecne brzmienie od 1 stycznia 2014 r. (Dz.U. 2026 poz. 619).

Obowiązek obejmuje więc nie tylko sprzedawcę, ale i samego użytkownika. To użytkownik odpowiada za zwrot opakowania, a konsekwencja jego zaniechania jest wprost opisana w art. 61.

Jak postąpić krok po kroku?

1. Ustal, czy opakowanie pochodzi po środku niebezpiecznym będącym środkiem ochrony roślin (art. 43 ust. 2 ustawy o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi).

2. Odłóż takie opakowania osobno, tak aby nie trafiły do zwykłych odpadów.

3. Zanieś je do przedsiębiorcy prowadzącego handel detaliczny lub hurtowy, który sprzedaje takie środki; zgodnie z art. 43 ust. 1 tej ustawy jest on obowiązany je przyjąć.

4. Opakowania po samych nawozach (bez właściwości środka ochrony roślin) nie podlegają zwrotowi z art. 43; zapytaj sprzedawcę lub urząd marszałkowski, jak je przekazać.

5. Jeśli prowadzisz sklep lub hurtownię środków ochrony roślin, zadbaj o miejsce i organizację przyjmowania zwracanych opakowań, bo obowiązek z art. 43 ust. 1 spoczywa na Tobie.

Przykład: gospodarstwo zużyło niebezpieczny środek ochrony roślin kupiony w hurtowni. Puste opakowanie po nim odnosi do przedsiębiorcy, który takie środki sprzedaje; ten, zgodnie z art. 43 ust. 1, ma je przyjąć. Worek po nawozie granulowanym nie jest objęty tym obowiązkiem zwrotu.

A co z obowiązkami związanymi z rejestrem BDO?

Przepisy art. 43 i art. 61 ustawy o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi dotyczą zwrotu i przyjmowania opakowań i nie rozstrzygają, czy dany podmiot musi być wpisany do rejestru BDO. To zależy od odrębnych przepisów o odpadach i od sytuacji konkretnej firmy lub gospodarstwa. Wymogi wpisu możesz sprawdzić u marszałka województwa lub w materiałach, np. BDO dla sklepu spożywczego czy BDO a kartony i opakowania.

Jeśli sprzedajesz w internecie i wprowadzasz opakowania, przydatne mogą być także wskazówki o numerze EPR i rozliczeniach na Allegro. To jednak odrębne obowiązki niż zwrot opakowań po środkach ochrony roślin z art. 43.

Źródło przepisów

Treść art. 43 i art. 61 znajdziesz w tekście jednolitym ustawy o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi: eli.gov.pl, Dz.U. 2026 poz. 619. Zanim zdecydujesz o postępowaniu z opakowaniami, sprawdź aktualne brzmienie przepisów.

Autor

Piotr Chudeusz

ekspert ds. BDO, KOBiZE i ISO. Prowadzi sprawy BDO firm od 2010 roku.