Styropian z paczki: rozliczenie w opakowaniach BDO

Styropian z paczki rozlicza się w opakowaniach, gdy spełnia funkcję opakowania, czyli służy przechowywaniu, ochronie, przewozowi, dostarczaniu lub prezentacji produktów (art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 13 czerwca 2013 r. o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi). Obowiązki ma przedsiębiorca będący wprowadzającym produkty w opakowaniach w rozumieniu art. 8 pkt 23 tej ustawy, a nie każdy odbiorca przesyłki. Wprowadzający zapewnia recykling odpadów opakowaniowych tego samego rodzaju, samodzielnie albo przez organizację odzysku opakowań (art. 17 ust. 1 i art. 20 ustawy), chyba że łączna masa opakowań wprowadzonych w danym roku nie przekroczyła 1 Mg i spełnił warunki zwolnienia z art. 6 ust. 3 w zw. z art. 7 ust. 1 i 4 tej ustawy.

Kiedy styropian w paczce jest opakowaniem?

O tym, czy styropian z paczki podlega rozliczeniu, decyduje jego funkcja, a nie materiał. Zgodnie z art. 3 ust. 1 ustawy o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi opakowaniem jest wyrób, w tym wyrób bezzwrotny, wykonany z jakiegokolwiek materiału, przeznaczony do przechowywania, ochrony, przewozu, dostarczania lub prezentacji produktów, od surowców do towarów przetworzonych. Wypełniacz, kształtka lub poduszka, która chroni towar w transporcie, mieści się więc w tej definicji. Zob. tekst ustawy: Dz.U. 2026 poz. 619.

Art. 3 ust. 2 pkt 1 ustawy uznaje za opakowanie także wyrób spełniający funkcje opakowania, bez uszczerbku dla innych funkcji, jakie opakowanie może spełniać. Wyłącza z tego wyrób, którego wszystkie elementy są przeznaczone do wspólnego użycia, spożycia lub usunięcia, który stanowi integralną część produktu i jest niezbędny do przechowywania, utrzymywania lub zabezpieczania produktu w całym cyklu i okresie jego funkcjonowania. Według art. 3 ust. 2 pkt 3 za opakowanie uważa się też część składową opakowania oraz złączony z opakowaniem element pomocniczy, które spełniają funkcje opakowania.

Styropian włożony do kartonu po to, by zabezpieczyć towar w drodze, spełnia funkcję ochrony i przewozu z art. 3 ust. 1, więc jest opakowaniem, o ile nie mieści się w wyłączeniu z art. 3 ust. 2 pkt 1 (integralna część produktu). Pokrewne zagadnienie płyt styropianowych omawiamy w artykule czy płyty styropianowe to opakowanie.

Kto odpowiada za styropian w paczce?

Obowiązki wynikają z roli przedsiębiorcy, a nie z samego faktu otrzymania paczki. Art. 8 pkt 23 ustawy definiuje wprowadzającego produkty w opakowaniach. Lista jest otwarta i obejmuje w szczególności:

• przedsiębiorcę wprowadzającego do obrotu produkty w opakowaniach pod własnym oznaczeniem (znak towarowy albo własne imię i nazwisko lub nazwa), także gdy wytworzenie zlecił innemu przedsiębiorcy (art. 8 pkt 23 lit. a),
• przedsiębiorcę pakującego produkty wytworzone przez innego przedsiębiorcę i wprowadzającego je do obrotu (art. 8 pkt 23 lit. b),
• prowadzącego jednostkę handlu detalicznego o powierzchni sprzedaży powyżej 500 m² albo kilka jednostek o łącznej powierzchni powyżej 5000 m², sprzedającego w nich produkty pakowane w tych jednostkach (art. 8 pkt 23 lit. c).

Zgodnie z art. 8 pkt 24 ustawy import oraz wewnątrzwspólnotowe nabycie opakowań lub produktów w opakowaniach na potrzeby wykonywanej działalności gospodarczej również są wprowadzeniem do obrotu. Przy otwartej liście z art. 8 pkt 23 firma, która sama sprowadza z zagranicy towary w paczkach ze styropianem, jest więc wprowadzającym. Zasady dla podmiotów spoza kraju omawiamy w tekście firma zagraniczna sprzedaje do Polski bez oddziału.

Sprzedawca detaliczny poniżej progu powierzchni sprzedaży (jedna jednostka do 500 m² albo kilka jednostek łącznie do 5000 m²), który wyłącznie odsprzedaje towary już zapakowane i wprowadzone na rynek przez krajowego dostawcę, sam z tego tytułu nie jest wprowadzającym. Obowiązek pozostaje wtedy po stronie dostawcy (art. 8 pkt 23 w zw. z pkt 24). Czy duży detalista, który wyłącznie odsprzedaje cudze, już zapakowane towary, jest wprowadzającym z lit. c, pozostaje nierozstrzygnięte: brak orzecznictwa i wiążącej wykładni. Przy takiej sytuacji można wystąpić o własną interpretację indywidualną na podstawie art. 34 Prawa przedsiębiorców.

Od kiedy styropian liczy się jako wprowadzony do obrotu?

Zgodnie z art. 9 ust. 1–3 w zw. z art. 8 pkt 24 ustawy wprowadzenie do obrotu następuje w dniu:

• wydania z magazynu lub przekazania osobie trzeciej, gdy opakowania lub produkty wytworzono w kraju,
• przywozu na terytorium kraju, gdy jest to import,
• wystawienia faktury potwierdzającej WNT.

Gdy zachodzą dwa z tych zdarzeń, liczy się termin wcześniejszy. Ciężar dowodu co do daty, a także braku wprowadzenia, spoczywa na przedsiębiorcy (art. 9 ust. 1–3). Data ta ma znaczenie dla przypisania obowiązku do konkretnego roku kalendarzowego.

Jakie obowiązki ma wprowadzający?

Zgodnie z art. 17 ust. 1 i art. 20 ustawy wprowadzający produkty w opakowaniach zapewnia recykling odpadów opakowaniowych tego samego rodzaju co opakowania, w których wprowadził produkty, z uwzględnieniem art. 18 (odrębne zasady dla środków niebezpiecznych). Robi to samodzielnie albo za pośrednictwem organizacji odzysku opakowań. Obowiązek dotyczy wprowadzającego, którego roczna masa wprowadzonych opakowań przekracza 1 Mg, a także wprowadzającego poniżej tego progu, który nie spełnił warunków zwolnienia z art. 7 ust. 1 i 4 (art. 6 ust. 3 w zw. z art. 7 ust. 1 i 4). Wymagany poziom recyklingu zależy od rodzaju opakowania i wynika z załącznika nr 1 do ustawy (art. 20 ust. 1), a w poszczególnych latach do 2030 r. z rozporządzenia wydanego na podstawie art. 20 ust. 6 (art. 20 ust. 1a). Poziom to iloraz masy odpadów opakowaniowych poddanych recyklingowi w danym roku i masy opakowań wprowadzonych w roku poprzednim (art. 20 ust. 2).

Kiedy wystarczy mała ilość styropianu?

Art. 6 ust. 3 pkt 1 i 2 ustawy stanowi, że przedsiębiorcy, którzy w danym roku kalendarzowym wprowadzili produkty w opakowaniach o łącznej masie opakowań nieprzekraczającej 1 Mg, nie stosują m.in. przepisów o wymaganych poziomach recyklingu i wnoszeniu opłaty produktowej. Dotyczy to też publicznych kampanii edukacyjnych z art. 19 ust. 1. Zwolnienie jest warunkowe. Zgodnie z art. 7 ust. 1 i 4 trzeba do 15 marca każdego roku złożyć marszałkowi województwa za pośrednictwem BDO zaświadczenia lub oświadczenie o pomocy de minimis oraz spełnić unijne warunki jej dopuszczalności. Przekroczenie limitu de minimis oznacza brak zwolnienia. Zwolnienie nie obejmuje wpisu do rejestru BDO (art. 10), którego art. 6 ust. 3 nie wymienia. Nie obejmuje też rocznego sprawozdania (art. 45 w zw. z art. 73 ustawy o odpadach), poza częścią o środkach na kampanie edukacyjne. Zasady rejestracji opisuje strona rejestracja firmy w BDO.

Co zrobić krok po kroku?

Przykład: sklep internetowy sprzedaje własne produkty pod swoją marką i pakuje je w styropianowe wypełniacze. Jest wprowadzającym z art. 8 pkt 23 lit. a. Gdy produkty wytworzono w kraju, datą wprowadzenia jest dzień wydania z magazynu lub przekazania osobie trzeciej, np. kurierowi (art. 9 ust. 1–3). Styropian chroniący towar jest opakowaniem (art. 3 ust. 1), więc jego masa liczy się do masy opakowań wprowadzonych w danym roku, od której zależy poziom recyklingu w roku następnym (art. 20 ust. 2). Ewidencję opakowań omawiamy w artykule ewidencja opakowań w BDO.

Autor

Piotr Chudeusz

ekspert ds. BDO, KOBiZE i ISO. Prowadzi sprawy BDO firm od 2010 roku.